کرکوند
کرکوند (Karkevand)
شهری در مناطق غربی استان اصفهان، بخش مرکزی شهرستان مبارکه، و مرکز دهستان کرکوند. با ارتفاع 1,700متر از سطح دریا در دشتی هموار با آب‌وهوای معتدل و نیمه‌خشک، در پیرامون تقاطع دو جادۀ اصفهان به مجتمع فولاد مبارکه و مبارکه به زرین‌شهر، و در فاصلۀ 370کیلومتری جنوب تهران، 40کیلومتری جنوب غربی اصفهان، و 5کیلومتری غرب مبارکه واقع شده است. شهر کرکوند در حاشیۀ جلگه سرسبز زاینده‌رود و در بین ارتفاعات زاگرس شرقی قرار دارد. زاینده‌رود و انشعابات آن در میان و شمال شهر از غرب به شرق جریان دارند. کرکوند در جنوب با کارخانۀ فولاد مبارکه در شرق با شهر مبارکه و در غرب با آبادی‌های شهرستان لنجان همسایه است. در سرشماری سراسری 1395ش جمعیت آن 7,058نفر بوده است. بیشتر مردم کرکوند امروزه به زبان فارسی سخن می‌گویند و شیعۀ دوازده‌امامی‌اند. با وجود مجتمع‌های صنعتی مهم اطراف شهر، بخش زیادی از جمعیت کرکوند به عنوان کارگر و کارمند در کارگاه‌های صنعتی کار می‌کنند و بخش مهم دیگر کشاورزند. برنج، گندم، جو، صیفی‌جات و میوه‌های جالیزی مهم‌ترین محصولات کشاورزی آنان است.
تاریخچه
این منطقه به احتمال قوی در دورۀ مغول و به دنبال اصلاحات غازان خان (سدۀ 7ق) و مقارن با مهاجرت عشایر و ایلات به نقاط مرکزی ایران شکل گرفته و آبادی کرکوند از طریق اسکان عشایر قشقایی پدید آمده است. برخی ساختار دستوری کلمۀ کرکه+وند که دارای پسوند اتصاف قبیله‌ای (وند) است را نشانۀ این احتمال می‌دانند. مجاورت این منطقه با ییلاقات و قشلاقات قشقایی‌ها در غرب و جنوب نیز می‌تواند خطوط ارتباطی کرکوند با این ایل را از سویی دیگر پررنگ‌تر کند. آنچه روشن است بسیاری از خانواده‌های قدیمی کرکوند خود را قشقایی و از طایفۀ صفی‌خانی می‌دانند. نام روستای کرکوند از قدیم و از جمله در طومار شیخ بهایی ( آخرین نسخه از تقسیم‌نامۀ آب زاینده‌رود که توسط شیخ بهایی نوشته شده) به همین شکل آمده است. کرکوند در دورۀ پهلوی تا زمان تقسیمات کشوری پس از انقلاب جزو بخش مبارکه شهرستان لنجان بود و نهایتاَ براساس مصوبۀ مورخ 1379/4/20 وزرای عضو كمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت ضمن الحاق روستاهای سیاه‌بوم، خیرآباد و سورچه پایین به شهر ارتقاء یافت. خانۀ اربابی کرکوند مربوط به دورۀ قاجار در سال 1387 و برج کبوتر شش‌قلو کرکوند مربوط به همان دوره در سال 1386ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.