گل

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

گل (flower)

گل
گل

واحد تولیدمثلی گیاه نهاندانه[۱] یا گیاه گل‌دار[۲]. معمولاً از چهار حلقه برگ‌های[۳] تغییرشکل‌یافته تشکیل می‌شود: کاسبرگ[۴]، گلبرگ‌[۵]، پرچم[۶]،‌ و برچه[۷]. این اجزا روی محوری مرکزی (نهنج[۸]) قرار می‌گیرند. تنوع بسیار در اندازه، رنگ، تعداد، و آرایش این اجزا با روش گرده‌افشانی[۹] ارتباط نزدیک دارد. گل‌های سازش‌یافته برای گرده‌افشانی با باد معمولاً دارای گلبر‌گ‌ها و کاسبرگ‌های تحلیل‌رفته یا فاقد این اجزایند و کلاله‌های[۱۰] پرمانندی دارند که به‌منظور به دام‌انداختن گرده‌های منتقل‌شده با باد به‌سمت بیرون گل آویزان شده‌اند. به‌عکس، گلبرگ‌های گل‌هایی که با حشرات گرده‌افشانی می‌شوند، معمولاً بسیار مشخص و رنگین‌اند.

ساختار. کاسبرگ‌ها و گلبرگ‌ها به‌ترتیب کاسۀ گل[۱۱] و جام گل[۱۲]، و این دو با یکدیگر گلپوش[۱۳] را تشکیل می‌دهند که وظیفۀ آن حفاظت از اجزای گل و جلب موجودات گرده‌افشان است. پرچم‌[۱۴] در میان گلبرگ‌ها قرار دارد. هر پرچم پایه‌ای آویخته دارد که در انتها دارای میله[۱۵]های حاوی دانۀ گرده است. به مجموعۀ پرچم‌های گل نافه گل[۱۶] (اندام‌ نر[۱۷]) می‌گویند. حلقۀ درونی گل شامل برچه‌هاست که هریک متشکل از یک تخمدان حاوی تخمک[۱۸] و یک کلاله در انتهای پایه‌ای نازک (خامه[۱۹]) است. به مجموعۀ برچه‌ها مادگی[۲۰] (اندام‌ ماده[۲۱]) می‌گویند.

انواع گل. گل‌ها از نظر اندازه بسیار متنوع‌اند. ممکن است مانند عدسک آبی[۲۲] آن‌قدر کوچک باشند که با چشم غیر مسلح به‌سختی دیده ‌شوند یا مانند گل‌های غول‌پیکر رافلزیای مالزیایی[۲۳] آن‌قدر بزرگ باشند که قطر تنه آن‌ها به یک متر برسد. گل ممکن است روی گل‌آذین[۲۴] به‌صورت منفرد یا مجتمع قرار داشته باشد. به پایۀ گل‌آذین پایک[۲۵]، و به پایۀ گل منفرد دُمگل[۲۶] می‌گویند. گلی که هر دوی اندام‌های تولیدمثلی نر و ماده را داشته باشد نر ـ ماده (هرمافرودیت)[۲۷] است. اگر اندام‌های نر و ماده روی یک گیاه، اما به‌صورت مجزا قرار داشته باشند، آن گیاه را یک پایه[۲۸] می‌نامند و اگر اندام‌های نر روی یک گیاه و اندام ماده روی گیاه (پایۀ) دیگر قرار داشته باشند، آن گیاه دو‌پایه[۲۹] نامیده می‌شود.

 


  1. ↑ angiosperm
  2. ↑ flowering plant
  3. ↑ whorls
  4. ↑ sepal
  5. ↑ petal
  6. ↑ stamen
  7. ↑ carpel
  8. ↑ receptacle
  9. ↑ pollination
  10. ↑ stigmas
  11. ↑ calyx
  12. ↑ corolla
  13. ↑ perianth
  14. ↑ stamen
  15. ↑ filament
  16. ↑ androecium
  17. ↑ male organs
  18. ↑ ovules
  19. ↑ style
  20. ↑ gynoecium
  21. ↑ female organs
  22. ↑ duck weed
  23. ↑ malaysia rafflesia
  24. ↑ inflorescences
  25. ↑ peduncle
  26. ↑ pedicel
  27. ↑ hermaphrodite
  28. ↑ monoecious
  29. ↑ dioecious