کلیسای موجومبار
کلیسای موجومبار
(یا «کلیسای سنت هریپسیمه») در استان آذربایجان شرقی، در دره سرسبز ساریچای، در حدود ۳۵ کیلومتری شمال تبریز و حدود ۳۹ کیلومتری مرند در آبادی موجومبار که تابع رودقات شهرستان مرند واقع شده. کلیسا نسبت به خانههای روستا در پایینترین سطح قرار گرفته و همین اختلاف تراز باعث میشود ساختمان آن در مقایسه با بافت مسکونی اطراف، بزرگتر و شاخصتر به نظر برسد. این اثر در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۷ش با شماره ثبت ۷۷۸ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. وجود سنگهای رج اول کلیسا نشان میدهد که ساختمان اولیه این کلیسا حدود 800 سال قبل در اوایل قرن 13م ساخته شده است ولی به استناد سنگ نبشته روی سنگهای زیر بنای کلیسا این بنا یک بار در سال 1691م بازسازی شده و در سال 1840م نیز بر اثر زلزله شدیدی که در منطقه روی داد، یکی از دیوارهای کلیسا خراب شد که مجدداً بازسازی گردید. کلیسا پلانی مستطیلشکل دارد و بنایی بدون گنبد محسوب میشود. ابعاد آن حدود ۱۳×۲۳ متر و ارتفاع آن نزدیک به ۸ متر ذکر شده است. پوشش بنا بهصورت سقف شیروانی است که با خاک و شن پوشانده شده و این نوع پوشش در بسیاری از بناهای سنتی و روستایی منطقه دیده میشود. ساختمان بر روی چهار ستون استوار شده و محراب کلیسا به شکل نیمدایره طراحی شده که با الگوی رایج در کلیساهای ارمنی همخوانی دارد. در بخش شرقی و در میانه بنا، دو اتاق کوچک دیده میشود که احتمالاً کارکردهای جانبی داشتهاند و در ساماندهی فعالیتهای مذهبی یا خدماتی نقش ایفا میکردهاند. برای تأمین نور طبیعی، در بالای دیوارهای غربی و شرقی و نیز دیوار جنوبی، همچنین در سقف کلیسا، نورگیرهایی تعبیه شده است تا روشنایی ملایمی به فضای داخلی برسد؛ روشی که هم به کارکرد آیینی فضا کمک میکند و هم با روح معماری کمتزئین و درونگرا سازگار است. مصالح اصلی بنا نیز سنگ لاشه به همراه ملات و آهک گزارش شده که ضمن ایجاد استحکام، به بنا چهرهای ساده و بومی میدهد.