کوشک، شهر
کوشک، شهر Kushk, city
شهری در مناطق مرکزی استان اصفهان، بخش مرکزی شهرستان خمینی‌شهر، و مرکز دهستان ماربین علیا. با ارتفاع حدود 1,600متر از سطح دریا در منطقه‌ای هموار (دشت) با آب‌و‌هوای معتدل و نیمه‌خشک، در فاصلۀ 340کیلومتری جنوب تهران، 15کیلومتری غرب جنوبی مرکز شهر اصفهان، و 7کیلومتری جنوب غرب مرکز شهر خمینی‌شهر واقع شده، و در غرب با شهرهای کهریزسنگ و اصغرآباد همسایه است. وسعت آن 13کیلومترمربع و مساحت بخش مسکونی‌اش 4کیلومترمربع است. فضاهای داخلی و پیرامونی کوشک را صدها باغ بزرگ و کوچک پوشانده است. در سرشماری سراسری 1395ش جمعیت آن 13248نفر بوده است. بیشتر مردم کوشک به زبان فارسی (گویش اصفهانی) سخن می‌گویند و شیعۀ دوازده‌امامی‌اند. مردم این شهر در بخش‌های کشاورزی، صنعتی و خدماتی فعالیت دارند. عمدۀ محصولات باغی کوشک شامل سیب، گلابی و انگور است. زردآلو، آلبالو، گیلاس و گردو از دیگر محصولات این شهر است.
پیشینه و وجه تسمیه
کوشک در لغت به معنای قصر و همچنین عمارتی که در میان باغ قرار گرفته، آمده است. تاریخ شهر کوشک را با توجه به همجواری آن با کوه آتشگاه می‌توان با تاریخ این منطقه و شکل‌گیری آبادی‌ها در آن مرتبط دانست. ظاهراً تا اوایل دورۀ صفوی با توجه به نظریه تجمع زرتشتیان در اطراف کوه آتشگاه و منطقۀ ماربین، مردمان آنجا به دین زرتشتی مانده و پس از آن تشیع را پذیرفتند. در کوشک آتشگاهی بوده که پس از گرویدن مردم به اسلام به مسجد جامع فعلی تبدیل شده است. در تقسیمات کشوری سال 1316ش کوشک دهی از دهستان ماربین ذکر شده است. کوشک دو رشته قنات خاص خود داشته و در مسیر عبور 12 رشته قنات بوده است. حمام قدیمی کوشک مربوط به اواخر دورۀ قاجار (تاریخ ثبت ملی: 1391ش) و برج نگهبانی مربوط به سده‌های 6 و 7ق تنها آثار تاریخی باقیماندۀ این شهر است. بنا بر مصوبۀ 19 آبان 1372ش كمیسیون سیاسی - دفاعی هیأت دولت روستای کوشک به شهر ارتقا یافت.