گرگاب

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

گرگاب (Gorgab)

شهری در مناطق مرکزی استان اصفهان، بخش مرکزی شهرستان شاهین‌شهر. با ارتفاع حدود ۱,۶۰۰متر، در منطقۀ اقلیمی معتدل مایل به گرم و نیمه‌خشک و در دشتی در ۳۱۰‌کیلومتری جنوب تهران، 18کیلومتری شمال غربی مرکز شهر اصفهان، و در مجاورت محله‌های شرقی شاهین‌شهر واقع شده است. در گذر جادۀ اصفهان به تهران (از محور دلیجان و ساوه) قرار دارد و در جنوب شرق با شهرهای گز برخوار، دستگرد و سین محدود شده است. بر اساس سرشماری سراسری 1395ش، جمعیت آن 9,690نفر بوده است. بیشتر مردم گرگاب به زبان فارسی (گویش محلی) سخن می‌گویند و شیعۀ دوازده‌امامی‌اند. بخش جنوب غربی گرگاب متشکل از واحدهای صنعتی (کارگاهی و تعمیرگاهی)، و مهم‌ترین محصول کشاورزی این شهر خربزه است.

در دورۀ پهلوی دوم با طراحی و ساخت شاهین‌شهر، بخش زیادی از زمین‌های کشاورزی گرگاب در غرب قلعۀ نو کاسته شد. در مورخ ۲۹ مهرماه ۱۳۸۶ش، ارتقای گرگاب از روستا به شهر در کمیسیون سیاسی – دفاعی هیأت دولت به تصویب رسید؛ و 6 خرداد سال بعد شهرداری آن راه‌اندازی شد. سربازخانۀ خشتی (دورۀ ایلخانان)، حمام تاریخی (دورۀ قاجار)، مسجد جامع (دورۀ صفویه)، قلعه‌های کهنه (دورۀ صفویه) و نو (دورۀ قاجار)، و چند رشته قنات حکایت از آبادانی و رونق گرگاب لااقل از دورۀ ایلخانان تا به امروز دارد. گرگاب از زمان قدیم به خربزه‌های مرغوبش شهرت داشته است. از آن‌جا که هیچ منبع کهنی به معرفی این آبادی نپرداخته و تنها به آن اشاره کرده‌اند، وجه تسمیه یا معنای نام آن روشن نیست.


خربزۀ گرگاب

سال 1398ش، دانش سنتی کاشت، داشت و برداشت خربزۀ گرگاب به عنوان میراث فرهنگی ناملموس ثبت ملی شد. جلال‌الدین همایی در جغرافیای اصفهان انواع خربزه، به‌خصوص خربزه‌های سین و گرگاب را از بهترین میوه‌های اصفهان با شهرت جهانی دانسته و انواع آن را چنین برشمرده است: لطیفی، حسینی، سبز مُسمّی و ابراهیمی. خربزۀ ابراهیمی با پوست زرد و درون قرمز، بهترین نوع خربزه در روستای سین بود که با خربزۀ گرگاب برابری می‌کرد. از ویژگی‌های مهم خربزۀ سین و گرگاب و برتری آنها از انواع دیگر خود، ماندگاری زیاد بود و اینکه خیلی دیر فاسد می‌شدند.