اسپی مزگت
اسپیمزگت (Espi Mazget)
(یا: اسپیهمزگت) قدیمیترین مسجد گیلان مربوط به دورۀ سلجوقیان، در شهرستان رضوانشهر، بخش پرهسر، دهستان دیناچال، روستای کیشخاله. در کنار رودخانۀ دیناچال و در میان جنگل، در نزدیکی روستای کیشخاله قرار دارد. اسپیمزگت از دو کلمۀ پهلوی «اسپی» به معنای سفید و «مزگت» به معنای مسجد تشکیل شده است: مسجد سفید. طرح بنای مسجد و بقایای برجا مانده از آن گواه بر این است که بنا، یک آتشکدۀ بزرگ ساسانی بوده که احتمالاً بعد از قرن سوم هجری به مسجد تبدیل شده و تا مدتها مورد استفاده قرار گرفته است. بنای مسجد بدون محراب است و گمان میرود که آتشکدۀ ساسانی با کمترین تغییر در سدههای ابتدایی اسلامی به مسجد تبدیل شده. به احتمال، رواق چهارگوش داخلی بنا محل نگهداری آتش مقدس بوده و مردم برای عبادت در دهلیزهای کناری آن میایستادهاند. جز کتیبۀ کوفی مربوط به دورۀ سلجوقی، سفالهایی نیز از مسجد به دست آمده که مربوط به دورۀ ایلخانان است و اینها نشاندهندۀ این است که مسجد لااقل در سدههای میانی اسلامی مورد استفاده قرار میگرفته. این بنا در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ش بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.