بقعه شیخ زاهد گیلانی
| بقعۀ شیخ زاهد گیلانی | |
|---|---|
| نام فارسی | بقعۀ شیخ زاهد گیلانی |
| کشور | ایران |
| استان | گیلانی |
| موقعیت | محلۀ شیخانهبر در ۳کیلومتری شهر لاهیجان، از اواخر سدۀ 9ق. این بنا |
| کاربری | آرامگاه |
| مشخصات معماری | گنبدخانه با گنبد هرمیِ هشتترک و اتاقی در سوی غربی گنبدخانه |
| زمان ساخت | اواخر سدۀ 9ق |
| سازنده | شیخ حیدر |
بُقعۀ شیخ زاهد گیلانی
بنایی آرامگاهی مربوط به اواخر سدۀ 9ق در استان گیلان، شهرستان لاهیجان، 3کیلومتری شرق شهر لاهیجان. در روستای شیخانهور و در نزدیکی جادۀ لاهیجان به لنگرود واقع شده است. بنای بقعه که در دامنۀ کوه و در میان درختان و مزارع سبز چای قرار دارد منسوب است به تاجالدین ابراهیم بن روشن بن امیر بن بابیل بن شیخ بندار کردی سنجانی (د ۷۰۰ ق)، از مشایخ طریقت سهروردیه و مرشد و پدرزن شیخ صفیالدین اردبیلی. به این ترتیب، تاجالدین ابراهیم نیای مادری شاهان صفوی بوده است. محققان محل مقبرۀ شیخ زاهد را در هلیهکران (شهرستان فومن) میدانند و انتساب مقبرهای در شیخانهور لاهیجان به او را مردود میشمارند و آنجا را مدفن یکی از نوادگان یا مریدان او میشناسند. در این بنا هیچ کتیبهای که نشانی از نام سازنده یا بانی آن داشته باشد وجود ندارد، ولی بانی آن را سید مهدی باشکجانی، از صوفیان پیرو طریقت شیخ زاهد، میدانند. تنها کتیبۀ بنا، روی صندوق چوبی قدیمی مزار اصلی آرامگاه تاریخ 832ق را نشان میدهد که به احتمال مربوط است به سال مرگ مدفون آن. این بنا در سال 1347ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. داخل این آرامگاه علاوه بر مزار اصلی (مزار زیر گنبدخانه)، دو مزار دیگر نیز وجود دارد که منسوبند به سید رضی بن سید مهدی حسینی باشکجانی و دختر تیمور گورکانی. این بنا در دورۀ شاهعباس اول، و در نیمۀ دوم قرن ۱۳ق، و همچنین در ۱۳۵۱ش مرمّت شده است.