بند عمرشاه

سدی تاریخی مربوط به اوایل دورۀ قاجار، در استان خراسان جنوبی، شهرستان بیرجند، و در 2کیلومتری جنوب غربی شهر بیرجند. در زمان حکمرانی محمد ابراهيم علم (ملقب به حشمت‌الملک) بر منطقۀ قهستان، در یکی از دره‌های رشته‌کوه باقران در مسیر رودخانه‌ای فصلی ساخته شده است. این سازۀ تاریخی در سال 1380ش در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است.

ارتفاع سازه حدود 15، طول تاج سد 28 و عرض تاج 4.20متر است. مصالح به کار رفته در آن سنگ و آجر و ملات ساروج است. سد دارای یک برج آبگیری و 7 دریچه به فاصلۀ 1.20متر از یکدیگر است. این بند که فاقد سرریز می‌باشد از منابع مهم تأمین آب بیرجند در قدیم بوده است. بند عمرشاه از لحاظ مهندسی و طراحی، جزو سدهای هم‌پایه‌ای و قوسی به‌شمار می‌آید. این اثر تاریخی به مرور زمان دچار فرسایش شده و بنابراین در دوره‌های مختلف مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. برای مقابله با فشار آب، دو پایه به عرض 1.70متر برای پشت‌بند دیواره‌های سد ساخته‌اند.