سنگ نبشته قیرخ قزلار
سنگ نبشته قیرخ قزلار
سنگ نبشته در استان آذربایجان شرقی، شهرستان سراب، نزدیکی روستای نشتبان واقع شده. اثری تاریخی ارزشمند مربوط به قرن ۸ پیش از میلاد است. قیرخقزلار در زبان محلی به معنای «چهل دختر» است و نام آن بیشتر جنبۀ فولکلوریک دارد، اما سنگنوشتۀ موجود در این محل، کاملاً ماهیتی رسمی و حکومتی دارد. متن کتیبه به خط میخی اورارتویی نوشته شده و به یکی از شاهان قدرتمند اورارتو، احتمالاً ساردوری دوم یا آرگیشتی دوم نسبت داده میشود. محتوای متن، همانند بسیاری از کتیبههای اورارتویی، شامل ستایش خدایان، بهویژه خدای بزرگ خالدی، و گزارش لشکرکشیها، فتح سرزمینها و تثبیت قدرت سیاسی شاه است. این نوع نوشتار، بازتابدهندۀ ساختار ایدئولوژیک حکومت اورارتو است که در آن، مشروعیت پادشاهی مستقیماً از ارادۀ خدایان سرچشمه میگیرد.
از نظر فیزیکی، سنگنوشتۀ قیرخقزلار بر روی یک دیوارۀ سنگی طبیعی حک شده و وسعت آن حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر طول و نزدیک به ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. متن در چند سطر منظم تراشیده شده و عمق حروف نشان میدهد که ابزار فلزی پیشرفتهای برای حکاکی به کار رفته است. انتخاب سطحی صاف و نسبتاً مرتفع برای نوشتن کتیبه، هم به خوانایی آن کمک کرده و هم جنبۀ نمایشی و اقتدارآمیز داشته است؛ بهگونهای که هر رهگذری عظمت قدرت حاکم را احساس کند.