مسجد شیخ بابا
مسجد شیخ بابا
مسجد در استان آذربایجان شرقی، شهر مراغه، در بخش مرکزی این شهر و در یکی از محلههای قدیمی واقع شده. این مسجد در مجاورت آرامگاه شیخ بابا ساخته شده و نام آن نیز از همین شخصیت گرفته شده است. شیخ بابا از عارفان و بزرگان مذهبی منطقه به شمار میرفت که در میان مردم مراغه جایگاه معنوی ویژهای داشت. ساخت مسجد در کنار آرامگاه او نشان میدهد که این مکان علاوه بر کارکرد عبادی، جنبه زیارتی نیز داشته است. این بنا در مقایسه با مساجد بزرگ تاریخی، ابعادی نسبتاً کوچک و محلی دارد و فضای آن شامل شبستان اصلی و بخشهایی در اطراف آرامگاه است.
یکی از عناصر شاخص و جالب توجه این مسجد، ستون سنگی استوانهای معروف به «ستون ایپلیک» است. این ستون از 20 قطعه سنگ گرد تشکیل شده که بهصورت منظم روی یکدیگر قرار گرفته و تراشیده شدهاند. ارتفاع این ستون حدود 5 متر است و از نظر هنری و معماری اهمیت ویژهای دارد. در بالای این ستون کتیبهای با خط زیبای ثلث دیده میشود که تاریخ آن به سال ۸۶۴ ه.ق بازمیگردد. در این کتیبه علاوه بر تاریخ، نام بانی مسجد و همچنین نام شیخ بابا نیز ذکر شده است که اطلاعات ارزشمندی درباره زمان ساخت یا مرمت بنا در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. اخیرا ستون سنگی بنای اولیه که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، برای حفاظت بیشتر به موزه مراغه منتقل شد.
در فضای داخلی مسجد و در دو سوی محراب نیز دو قطعه سنگ قبر مرمرین بلند و حجاریشده قرار دارد که از نظر تاریخی و هنری قابل توجه هستند. یکی از این سنگها متعلق به فردی است که احتمالاً امیر یا پهلوانی از بزرگان زمان خود بوده است. سنگ قبر دیگر به شیخ گلايی نسبت داده میشود که از شخصیتهای مذهبی مرتبط با این مکان به شمار میآمده است. ظرافت حجاریها و شکل این سنگها نشاندهنده مهارت هنرمندان سنگتراش آن دوره است و بر ارزش تاریخی این بنا میافزاید. روی ديوار شمالی راهرو، دو سنگنوشته با خط ثلث را میتوان دید يكی بهصورت وارونه شامل یک آیه با تزيين اسليمی اژدری میشود و ديگری بهصورت راست و متشکل از یک حديث است.