بقعه مضر بن عجیل
بقعه مضر بن عجیل
بقعه در استان آذربایجان شرقی در شهرستان تبریز، روستای دیزج واقع شده. این اثر تاریخی و مذهبی بر فراز تپهای مرتفع بنا گردیده، به طوری که از دوردستها و از میان باغات و روستاهای همجوار بهخوبی دیده میشود و به عنوان یکی از شاخصترین نمادهای بصری و هویتی این منطقه به شمار میرود.
ساختار معماری این بقعه از نظر سبک ساخت و مصالح به کار رفته بسیار جالب توجه است. بدنۀ بنا از سنگهای زمخت تراشیدهشده ساخته شده که سیمایی استوار، باوقار و کهن به آن بخشیده است. این عمارت ساختاری استوانهایشکل دارد و سقفی با گنبد مخروطی بر فراز آن خودنمایی میکند که نشاندهندۀ سبکهای معماری سنتی منطقه است. در بخش داخلی و زیر این گنبد، قبری به طول دو و نیم متر قرار دارد. یکی از ویژگیهای مهم و مستند این بنا، وجود سنگنوشتهای مرمرین در بدنۀ آن است که بر اساس مندرجات تاریخیاش، زمان ساخت بقعه را سال ۹۷۹ ه.ق نشان میدهد و قدمت آن را به دوران صفویه پیوند میزند.
در کنار این مزار قدیمی، سنگ سیاهرنگ کوچکی قرار دارد که در میان مردم بومی به «سنگ شفا» یا در زبان محلی «شفا داشی» شهرت یافته است. اهالی روستا و زائران احترام و قداست ویژهای برای این سنگ قائل هستند و باورهای سنتی و آیینی خاصی پیرامون ویژگیهای شفابخش آن در فرهنگ عامۀ منطقه شکل گرفته است. این باورها نشاندهندۀ پیوند عمیق روحی و معنوی مردم محلی با این فضای زیارتی در گذر زمان است که آداب و رسوم مذهبی خاصی را در پیرامون آن تداوم بخشیده است.
علاوه بر بنای اصلی آرامگاه، دو اتاق سنگی و نسبتاً بزرگ نیز در مجاورت بقعه ساخته شدهاند که کاربریهای متفاوتی دارند. یکی از این اتاقها به عنوان مسجد مورد استفاده قرار میگیرد که با چهار ستون آهنی و سقفی ضربی پوشانده شده و فضایی معنوی را برای عبادت و نیایش زائران فراهم آورده است. اتاق دیگر، آرامگاهی است که بر پایۀ روایات شفاهی و باورهای اهالی منطقه، متعلق به همسر یکی از سلاطین گذشته به نام «خانم اولیاء» است. وجود این فضاهای جانبی در کنار مقبرۀ اصلی، اهمیت مذهبی و تاریخی این مجموعه را به عنوان یک مجتمع زیارتی کوچک در منطقه دوچندان میکند.