یانگ تسه
یانگتسه (Yangtze)
(نام نوین: چانگ جیانگ[۱]) طولانیترین رود چین و آسیا و سومین رود دراز جهان (پس از نیل و آمازون)، به طول بیش از ۶,۳۸۰کیلومتر. سیر حرکتی آن غربی - شرقیست؛ از کوهستانهای تبت سرچشمه میگیرد و پس از طی بیش از 6هزار کیلومتر، به دریای چین شرقی میریزد. مصب این رود در نزدیکی شهر شانگهای قرار دارد و به دلیل وسعت بسیار، یکی از مهمترین مصبهای جهان به شمار میرود. حوضۀ آبریز یانگتسه، که از غرب به شرق حدود 3,200کیلومتر و از شمال به جنوب بیش از 1,000کیلومتر امتداد دارد، در مجموع 1,808,500کیلومترمربع را زهکشی میکند. این رودخانه در طول مسیرش از 10 استان یا منطقه میگذرد یا مرز بین آنها را تعیین میکند. بیش از سه چهارم مسیر رودخانه از میان کوهها میگذرد. یانگتسه هشت سرشاخه (ریزابۀ) اصلی دارد. رودهایی که با جریان شمالی - جنوبی به آن میریزند شامل یالونگ[۲]، مین[۳]، جیالینگ[۴] و هان[۵] میشوند و رودهایی که از جنوب به آن میپیوندند وو[۶]، یوان[۷]، شیانگ[۸] و گان[۹] هستند. حوضۀ آبریز یانگتسه مهمترین منطقۀ کشت غلات در کشور چین است.
دلتای یانگتسه که از جنجیانگ[۱۰] آغاز میشود، شامل تعداد زیادی شاخۀ اصلی، شاخۀ فرعی، دریاچه، بستر رودخانههای باستانی و باتلاقهایی است که به کانال اصلی متصل هستند. در طول سیلهای بزرگ، منطقۀ دلتا کاملاً زیر آب میرود. دریاچۀ تای[۱۱]، با مساحتی حدود 2,410کیلومترمربع، به عنوان بزرگترین دریاچه از میان دریاچههای متعدد دلتا قابل توجه است. عرض یانگتسه در دلتا، تا شهر جیانگیین[۱۲]، از کمتر از 1.6 تا 3.2کیلومتر متغیر است. در پاییندست، کانال بهتدریج عریضتر شده و به یک مصب بزرگ تبدیل میشود که عرض آن در نزدیکی دهانۀ رودخانه از 80کیلومتر فراتر میرود. شهرهای بزرگ دلتا شامل ووشی[۱۳]، سوژو[۱۴] و در دهانه رودخانه، شانگهای هستند. یانگتسه پیش از پیوستن به دریا، به دو شاخه تقسیم میشود که هر کدام به طور مستقل به دریای چین شرقی میریزند. شاخۀ شمالی حدود ۵ تا ۱۰کیلومتر و شاخه جنوبی ۱۰ تا ۲۵کیلومتر عرض دارد. بین این شاخهها، جزیره چونگمینگ[۱۵] قرار دارد که در طول قرنها توسط رسوب آبرفت در دهانۀ یانگتسه تشکیل شده است. عمق رودخانه در برخی نقاط به ۳۰ تا ۴۰متر میرسد، اما به دلیل وجود تپههای شنی، در نزدیکی دریا و در دهانۀ رودخانه، تنها به چند متر کاهش مییابد.