باغشاد

باغشاد (Baghshad)

شهری در مناطق غربی استان اصفهان، بخش مرکزی شهرستان لنجان. در سال 1392ش از تجمیع روستاهای باغشاد، نوگوران و مدیسه ایجاد شده است. با 78هکتار مساحت و ارتفاع حدود 2,100متری از سطح دریا در فاصلۀ 375کیلومتری جنوب تهران، 45کیلومتری غرب شهر اصفهان، 15کیلومتری غرب زرین‌شهر، و در مسیر جادۀ اصفهان - زرین‌شهر - شهرکرد قرار دارد. در دشت و کوهستان کم‌ارتفاع واقع شده؛ زاینده‌رود از غرب به شرق در میان محلات آن جریان دارد، و از لحاظ اقلیمی جزو مناطق معتدل و نیمه‌خشک است. در شرق با شهر زاینده‌رود و در غرب با باغ‌بهادران همسایه است.

روستاهای تشکیل‌دهندۀ شهر کنونی باغشاد به دلیل قرار داشتن در مسیر کاروان‌روی شهرکرد به اصفهان و خوزستان، و مجاورت با یکی از زیستگاه‌های اصلی ایلات قشقایی و بختیاری از دیرهنگام پا گرفته و دست‌کم پس از انتخاب اصفهان توسط شاه عباس اول به عنوان پایتخت دارای رونق و آبادانی زیادی بوده‌اند. در وجه تسمیه و تاریخچۀ این آبادی‌ها نکاتی که به آنها اشاره می‌کنیم قابل توجه است: در مورد باغشاه نقل است که به دلیل مجاور بودن با پل‌ کله و زاینده‌رود، در سفر تفریحی شاه عباس مورد توجه او قرار گرفت و دستور داد که باغات آنجا را گسترش دهند و برای آن نگهبانی مأمور کرد. پس از آن این منطقه به باغشاه شهرت یافته و در محدوده‌اش خانه‌سازی صورت گرفته.؛ روستای مدیسه در قدیم به صورت قلعه‌ای برای حفاظت از پلی که در مسیر اصفهان - شهرکرد - خوزستان قرار داشته، ساخته شده است. در ابتدا این منطقه را پل قلعه می‌نامیدند که به مرور زمان به پل کله تغییر یافت و امروزه به هردو نام پل کله و مدیسه شناخته می‌شود. ریشۀ نام مَدیسه هم به موضوع تقسیم آب زاینده‌رود توسط شیخ بهایی مرتبط است که این بخش از رودخانه که در مجاورت پل کله بوده به نام «مد سوم» نام‌گذاری شده و این نام به مرور زمان در گویش محلی به مدیسه تغییر یافته.؛ و در مورد نوگوران هم تصور می‌شود که شکل دگرگون‌شدۀ نوگبران باشد و به سکونت زرتشتیان در این منطقه دلالت دارد. به تازگی در محدودۀ نوگوران سنگ‌نگاره‌هایی از دوران نوسنگی اکتشاف شده و علاوه بر این، آثار و خرابه‌های برج‌ها، حمام قدیمی، کوچه‌های مسقف (دالان‌ها)، عمارت‌های اربابی و خانه‌های قدیمی روستا همچنان برجاست. پل کله مربوط به پیش از دورۀ صفویه که در مسیر جادۀ کاروان‌روی شهرکرد به اصفهان ساخته شده و ارتباط دو روستای نوگوران و مدیسه را برقرار می‌کند از آثار تاریخی باغشاد است. این پل سال 1382ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باغ‌ها و بیشه‌زارهای اطراف این پل امروزه از تفرجگاه‌های مردم و مسافران عبوری است.