طوفان و طغیان

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

طوفان و طُغیان (Sturm und Drang)

نهضت ادبی آلمانی نیمۀ دوم قرن ۱۸. از ویژگی‌هایش عصیان دربرابر ساختارهای تحمیلی خردگرایی عصر روشنگری و تقلید سترون از ادبیات فرانسوی بود. این نهضت به تحسین طبیعت، الهام، انگیزه‌های طبیعی، غریزه، عواطف، تخیل، و استعداد فطری به‌منزلۀ سرچشمه‌های ادبیات می‌پردازد. آثار نهضت توفان و طغیان نوعاً ساختاری بی‌قیدو‌بند دارند، به زبانی صریح نگارش یافته‌اند، وجه تمایزشان توجه به رویدادهای شورانگیز و احساسات‌نمایی شدید است، و همواره فرد را در عصیان علیه بی‌عدالتی‌های جامعه تصویر می‌کنند. گوته[۱] و شیلر[۲] در آغاز کار از اعضای مهم این جنبش بودند. پیروان توفان و طغیان به‌شدت تحت تأثیر فلسفۀ ژان ژاک روسو[۳] و یوهان گئورک هامان[۴] بودند، که درک حقایق هستی را از طریق ایمان و تجربۀ حواس ممکن می‌دانست. این نویسندگان جوان منابع الهام را در آثار ادوارد یانگ[۵]، شاعر انگلیسی، منظومۀ حماسی اوسیان[۶] اثر جیمز مکفرسون[۷]، و آثار ویلیام شکسپیر[۸] (که تازه ترجمه شده بود) نیز یافتند. گوته هنگام تحصیل در استراسبورگ با یوهان گوتفرید فون هردر[۹]، از شاگردان پیشین هامان، آشنا شد که وی را به معماری گوتیک، ترانه‌های عامیانۀ آلمانی و شکسپیر علاقه‌مند ساخته بود. گوته با الهام از اندیشه‌های هردر دوره‌ای از خلاقیت شگفت‌انگیز خود را آغاز کرد. در ۱۷۷۳ نمایش‌نامۀ گوتس فون بِرلیشینْگِن[۱۰] را منتشر کرد که بر پایۀ زندگی شوالیه‌ای آلمانی در قرن ۱۶ به‌همین نام بود. گوته از همکاران هردر در تألیف رسالۀ در باب شیوه‌ها و هنر آلمانی[۱۱] نیز بود که بیانیۀ نهضت توفان و طغیان به‌شمار می‌آید. رمان گوته، رنج‌های وِرتِر جوان[۱۲] (۱۷۷۴)، بیان روح این نهضت بود که مایۀ شهرت وی و الهام‌بخش پیروانش شد. آفرینش ادبیات نمایشی مهم‌ترین ویژگی نهضت توفان و طغیان بود. در واقع، این نهضت نام خود را از نمایش‌نامه‌ای به‌همین نام اثر فریدریش فون کلینگر[۱۳] گرفته است. کلینگر که می‌خواست با الهام از شکسپیر، همانند وی شخصیت‌هایی باشکوه و عظمت در صحنۀ نمایش بیافریند، به‌جای توجه به ملاحظات ساختاری، به شخصیت پرداخت و قراردادهای نوکلاسیسیسم فرانسوی را کنار گذاشت. با انتشار راهزنان[۱۴] (۱۷۸۱)، اثر شیلر، نمایش‌نامه‌های نهضت نیز به مرحله‌ای جدید وارد شد. خویشتن‌داری و انضباط فردی از اصول توفان و طغیان نبود و این نهضت زود به تحلیل رفت. گوته و شیلر، دو نمایندۀ خوش‌ذوق آن، به آفرینش آثار بزرگی روی آوردند که بدنۀ اصلی و روح ادبیات کلاسیک آلمان را تشکیل داد.

 


  1. Goethe
  2. Friedrich Schiller
  3. Jean-Jacques Rousseau
  4. Johann Georg Hamann
  5. Edward Young
  6. Ossian
  7. James Macpherson
  8. William Shakespeare
  9. Johann Gottfried von Herder
  10. Götz von Berlichingen
  11. Von deutscher Art und Kunst
  12. The Sorrows of Young Werther
  13. Friedrich von Klinger
  14. The Robbers