ظل

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ظلّ (عرفان)

اصطلاحی است عرفانی که بر جمیع ماسوی‌الله (هر آنچه جز خداست) اطلاق می‌شود. به نظر عارفان، از آنجا که ظل (: سایه، تاریکی) را حقیقتی نیست، و آنچه به صورت سایه ظاهر می‌شود، تنها عدم نور است، و از سویی دیگر سایه را تحرکی جز به حرکت صاحب سایه نیست، عالم نیز، سراسر «ظلّ اللّه» است. چه از سویی آن را حقیقتی جز وجود ظاهر در این مظاهر نیست، و از سویی دیگر، تمام حرکات و ظهورات مشهود در عالم، تنها اثر ارادۀ حق جلّ و علا است. از این‌رو، در نظر عارفانی که حقیقت عالم را دریافته بودند، تمامی ظواهر ظلّ ارادۀ حق خوانده شده است.