گولپینارلی، عبدالباقی (استانبول ۱۹۰۰ـ۱۹۸۲)

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

گولْپینارلی، عبدالباقی (استانبول ۱۹۰۰ـ۱۹۸۲)

گولْپينارلي، عبدالباقي
عبدالباقی گولپینارلی
زادروز استانبول ۱۹۰۰م
درگذشت ۱۹۸۲م
ملیت  ترک
نام‌های دیگر مصطفی عزت باقی
تحصیلات و محل تحصیل دکتری از دانشکده زبان و تاریخ ـ جغرافی آنکارا
شغل و تخصص اصلی قرآن پژوه، مولوی شناس و عرفان پژوه
آثار ترجمه قرآن کریم (به خط شیخ حمدالله، در ۲ جلد، ۱۹۵۵)
گروه مقاله ادبیات سایر کشورها، دین اسلام، عرفان

(یا: مصطفی عزت باقی) قرآن‌پژوه، مولوی‌شناس و عرفان‌پژوه ترک. در خانواده‌ای فرهیخته به‌دنیا آمد. براثر مرگ پدر و تنگدستی تحصیلاتش ناتمام ماند. در ۱۹۲۷ از رشته ادبیات ترکی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه استانبول فارغ‌التحصیل شد. در استانبول و شهرهای مختلف آناتولی معلم ادبیات شد. در دانشکدۀ زبان و تاریخ‌ـ‌جغرافی آنکارا مدرس زبان فارسی شد و در عین حال، از همین دانشکده مدرک دکتری گرفت و بعد با سِمت استادی، در دانشکدۀ ادبیات دانشگاه استانبول به تدریس تاریخ تصوف اسلامی و ترک و ادبیات ترکی پرداخت. از ۱۹۴۰ به نشر آثار پژوهشی خود در نشریات ادبی و تحقیقی، پرداخت. گولپینارلی به چندین طریقه صوفیه پیوست، اما در هیچ‌یک از آن‌ها زمان درازی نپایید. بیشترین دلبستگی او به تشیع و طریقه مولویه بود. به زبان فارسی تسلط کامل داشت و اشعار فراوانی به این زبان سروده است. وی قرآن‌پژوه و مولوی‌شناس برجسته و شاخص‌ترین پژوهشگر در زمینۀ شعر دیوان (قدمایی)، تصوف اسلامی، مذاهب و طریقت‌های اسلامی، و ادبیات اسلامی ترک به‌شمار می‌آید. مهم‌ترین اثر او ترجمۀ قرآن کریم به خط شیخ حمدالله در ۲ جلد (۱۹۵۵) است. این اثر در موزه توپکاپی نگهداری می‌شود و توضیح مفصل گولپینارلی دربارۀ هریک از سور و آیات، آن را به مانند تفسیر قرآن درآورده است. وی گزیدۀ نهج‌البلاغه را نیز به ترکی ترجمه و شرح کرده است. از دیگر آثار اوست: ملامیان (۱۹۳۱)؛ در بیان ادبیات دیوان (۱۹۴۵)؛ مولانا جلال‌الدین (۱۹۵۱)؛ مولویه بعد از مولوی (۱۹۵۳؛ این اثر به فارسی برگردانده شده است)؛ حضرت محمد (ص) و احادیث او (۱۹۶۲)؛ پایه‌های مذهب جعفری (۱۹۶۶)؛ ترجمه‌ها: ترجمه همراه با شرح مثنوی مولانا (۶ جلد ۱۹۴۳ـ۱۹۴۶، به فارسی ترجمه شده)؛ الهی‌نامه؛ دیوان کبیر (۵ جلد ۱۹۵۷ـ۱۹۶۰)؛ فهرست متون حروفیه (۱۹۷۴).