ریالیسم انتقادی

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
نسخهٔ تاریخ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳ توسط Shahraabi (بحث | مشارکت‌ها)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)

رئالیسم اِنتِقادی (critical realism)

(یا: واقع‌گرایی انتقادی) هر آموزه‌ای که شناخت ماهیت واقعی، مستقل و عینی جهان را با تجربۀ ذهنی ـ حسی ما از آن واقعیت سازگار کند. در رئالیسم انتقادی، برخلاف واقع‌گرایی‌ خام و ساده‌لوحانه، ذهن، جهان را فقط به‌واسطۀ ادراک و اندیشه می‌شناسد؛ بنابراین مسئله عبارت است از تعیین چگونگی رابطۀ میان واسطه (ادراک و اندیشه) و آنچه در آن‌ نمایانده می‌شود (جهان واقعی). این موضع فکری بیشتر با نام آر دبلیو سلرز[۱] (۱۸۸۰ـ۱۹۷۳) پیوسته است که کتابش با عنوان رئالیسم انتقادی[۲] (۱۹۱۶) تا حدودی واکنشی علیه به‌اصطلاح رئالیسم ساده‌انگارانۀ[۳] راسل[۴] و مور[۵] است. در ۱۹۲۰ شماری از فیلسوفان ازجمله ای اُ لاوجوی[۶] (۱۸۷۳ـ۱۹۶۲) و سانتایانا[۷] در نگارش مقالاتی دربارۀ رئالیسم انتقادی[۸] شرکت کردند که مانیفست این مکتب محسوب می‌شد.

  1. R W Sellars
  2. Critical Realism
  3. simplistic realism
  4. Russell
  5. Moore
  6. A O Lovejoy
  7. Santayana
  8. Essays in Critical Realism