سدیم

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
نسخهٔ تاریخ ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳ توسط Shahraabi (بحث | مشارکت‌ها)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)

سُدیُم (sodium)

سُديُم

عنصری فلزی، به‌رنگ سفید نقره‌ای، نرم و مومی شکل، با نماد Na، عدد اتمی[۱] ۱۱، و جرم اتمی نسبی[۲] ۲۲.۹۸۹. از فلزات قلیایی[۳] است و چگالی بسیار پایینی دارد. آن‌قدر سبک است که روی آب شناور می‌ماند. ششمین عنصر و چهارمین فلز فراوان در پوسته زمین است. شدیداً واکنش‌پذیر[۴] است و در معرض هوا سریعاً اکسید می‌شود. به‌شدت با آب واکنش می‌دهد. ترکیب بسیار آشنای آن کلرید سدیم[۵] (نمک خوراکی[۶]) است که به‌صورت طبیعی در اقیانوس‌ها و رسوبات نمکی به‌جای‌مانده از دریاهای خشکیده یافت می‌شود. ترکیبات دیگر سدیم، که در صنعت کاربرد دارند، عبارت‌اند از هیدروکسید سدیم[۷] (سودسوزآور[۸]، NaOH)، کربنات سدیم[۹] (سود رختشویی[۱۰]، Na۲CO۳)، هیدروژن کربنات سدیم[۱۱] (بی‌کربن سدیم[۱۲]، NaHCO۳)؛ نیترات سدیم[۱۳] (شوره[۱۴]، NaNO۳، که به‌منزلۀ کودشیمیایی به‌کار می‌رود) و تیوسولفات سدیم[۱۵] (هیپو[۱۶]، Na۲S۲O۳، که داروی ثبوت عکاسی است). سالانه هزاران تن از این مواد تولید می‌شود. فلز سدیم به‌میزان کم در طیف‌سنجی و لامپ‌های نئون، و به‌شکل آلیاژ با پتاسیم[۱۷]، به‌صورت واسطۀ انتقال گرما[۱۸] در رآکتورهای هسته‌ای[۱۹] به‌کار می‌رود. شیمی‌دان انگلیسی، هامفری دیوی[۲۰]، در ۱۸۰۷ آن را از سود سوزآور جداسازی کرد.

 


  1. atomic number
  2. relative atomic mass
  3. alkali metals
  4. reactive
  5. sodium chloride
  6. common salt
  7. sodium hydroxide
  8. caustic soda
  9. sodium carbonate
  10. washing soda
  11. sodium hydrogen carbonate
  12. sodium bicarbonate
  13. sodium nitrate
  14. saltpetre
  15. sodium thiosulphate
  16. hypo
  17. potassium
  18. heat-transfer medium
  19. Nuclear Reactor
  20. Humphry Davy