شمس العماره
| شَمسُ‌العِماره | |
|---|---|
| نام فارسی | شَمسُ‌العِماره |
| کشور | ایران |
| استان | تهران |
| موقعیت | در خیابان پانزده خرداد، میدان ارگ، کاخ گلستان |
| کاربری | کاخ |
| مشخصات معماری | از دو برج پنج طبقه و یک کلاه فرنگی با علامت شیر و خورشید |
| زمان ساخت | دورۀ ناصرالدین‌شاه قاجار (۱۲۸۲ق) |
شَمسُ‌العِماره
از عمارت‌های کاخ گلستان و از اولین ساختمان‌های بلند و به سبک اروپایی ـ ایرانی واقع در خیابان پانزده خرداد، میدان ارگ. در ۱۲۸۲ق و دورۀ ناصرالدین‌شاه قاجار بنا شده است. از دو برج پنج طبقه و یک کلاه فرنگی با علامت شیر و خورشید تشکیل شده است که اولین برج ساعت تهران به‌شمار می‌رفت. بالای کلاه فرنگی یک پرچم در اهتزاز بود. دریاچه یا استخر بسیار بزرگی داشت که در آن قایق‌سواری می‌شد. یک درِ آن به خیابان ناصرخسرو و میدان مقابل عمارت که به میدان شمس‌العماره شهرت داشت، باز می‌شد و سردر آینه‌کاری داشت. در اواخر دورۀ قاجار و اوایل دورۀ پهلوی، جلسه‌های هیئت وزیران در شمس‌العماره تشکیل می‌شد و وزیران از آن در رفت‌و‌آمد می‌کردند، به همین سبب به باب‌الصدور و در هیئت وزرا شهرت پیدا کرده بود. به آن، در شمس‌العماره، باب عالی، و سردر آینه نیز می‌گفتند. در یکی از تالارهای شمس‌العماره دو تابلو از محمد شاه و ناصرالدین شاه قرار داشت. در روزهایی مانند عید فطر، بالاخانۀ سردر چراغانی می‌شد. در ماه‌های محرم و صفر در کاخ شمس‌العماره مراسم عزاداری و تعزیه برگزار می‌شد. از نظر آرایه‌های ساختمانی مانند گچ‌بری، آینه‌کاری، کاشی‌کاری، و نقاشی‌های دیواری از بناهای درخور توجه دورۀ قاجار به‌شمار می‌رود.