ادیب نیشابوری، محمدتقی (۱۲۷۷ـ مشهد ۱۳۵۵ش)

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

محمدتقی ادیب نیشابوری (۱۲۷۷ـ مشهد ۱۳۵۵ش)

محمدتقی ادیب نیشابوری
زادروز ۱۲۷۷ش
درگذشت مشهد ۱۳۵۵ش
ملیت ایرانی
شغل و تخصص اصلی شاعر
شغل و تخصص های دیگر ادیب- مدرس ادبیات عربی و فارسی
سبک سنتی
لقب ادیب ثانی
آثار تاریخ ادبیات ایران (تا حکیم ناصرخسرو)
گروه مقاله ادبیات فارسی
محمدتقی ادیب نیشابوری

شاعر، ادیب و مدرس ادبیات عربی و فارسی معروف به ادیب ثانی. از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین اساتید علوم اسلامی و ادبیات عربی و فارسی نیمۀ اول قرن اخیر که جز بسیاری از دانشمندان علوم انسانی، ادبای شاخصی چون احمد مهدوی دامغانی، مهدی محقق، محمدرضا شفیعی کدکنی و محمدرضا حکیمی در شمار شاگردانش بوده‌اند.

تحصیلاتش را نخست در زادگاهش (نیشابور) آغاز کرد، و سپس در مشهد ادامه داد و به محضر عبدالجواد ادیب نیشابوری (ادیب اول) راه یافت و از شاگردان خاص او شد و از این‌رو به ادیب ثانی مشهور گردید. تبحر او در ادب عربی و تدریس آن بود و به‌ویژه کتاب‌های مغنی و مطول و نیز معلقات سبع و مقامات حریری و بدیع‌الزمان را درس می‌داد. در اواخر عمر مدرس رسمی آستان قدس رضوی بود. ادیب در سرودن اشعار فارسی و عربی متبحر بود و مجموعه آن‌ها در دیوان شعر او گرد آمده است.

برخی از آثار منظومش عبارتند از:

  • آیین‌نامه
  • آسایش نامه
  • حدیث جان و جانان
  • ستایش نامه
  • طریقت نامه
  • فیروزی جاوید
  • گوهر تابنده
  • مجمع راز و منبع نیاز
  • یعقوبیه


از آثار نثر اوست:

  • تاریخ ادبیات عرب
  • تاریخ ادبیات ایران (تا حکیم ناصرخسرو)
  • تابش جان و بینش روان (در حکمت الهی)
  • البدایه و النهایه (در حکمت)
  • گوهرنامه و رساله قافیه
  • آرایش سخن (در علم بدیع)
  • رسالۀ قافیه