بنیان آزاد

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

بُنیان آزاد (free radical)
در شیمی، اتم یا مولکولی با یک الکترون جفت‌نشده[۱]. این اتم یا مولکول به‌شدت میل به واکنش دارد. اغلب بنیان‌های آزاد عمر بسیار کوتاهی دارند. آن‌ها محصول جانبی[۲] واکنش‌های شیمیایی طبیعی یاخته‌اند و در برخورد با سایر مولکول‌ها به‌سرعت آن‌ها را اکسید می‌کنند. بنیان‌های آزاد آسیب‌های قابل‌توجهی به بدن وارد می‌کنند و آنزیم‌های محافظ آن‌ها را خنثی می‌کنند. بنیان‌های آزاد غالباً در دماهای بالا ایجاد می‌شوند و می‌توان آن‌ها را در شعله و انفجارها یافت. تابش فرابنفش[۳] خورشید در لایه‌های فوقانی، جو مولکول‌های کلروفلوئوروکربن[۴] را می‌شکند و به بنیان آزاد تبدیل می‌کند. این بنیان‌های آزاد لایۀ ازون[۵] را تخریب می‌کنند. متیل[۶] (CH۳) بنیان آزاد بسیار ساده‌ای است که از شکستن پیوند دو اتم کربن در مولکول اتان[۷] (CH۳CH۳= ۲CH۳) به‌دست می‌آید.

 


  1. unpaired electron
  2. by-product
  3. ultraviolet radiation
  4. (chlorofluorocarbon (CFC
  5. ozone layer
  6. methyl
  7. ethane