جدول تناوبی عناصر

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

جدول تناوبی عناصر (periodic table of the elements)

جدول تناوبي عناصر
جدول تناوبي عناصر
جدول تناوبي عناصر
جدول تناوبي عناصر

در شیمی، جدول ترتیبی عناصر براساس عدد اتمی[۱] آن‌ها. این جدول براساس خواص عمدۀ عناصر شکل گرفته است و امکان پیشگویی رفتار آن‌ها را فراهم می‌کند. در هر گروه، تشابه بسیار بین خواص عناصر به‌چشم می‌خورد. ستون‌های عمومی یا گروه‌ها از اعداد یک تا هفت و نیز صفر شماره‌گذاری شده‌اند. این اعداد تعداد الکترون‌ها را در خارجی‌ترین لایۀ پرنشده و درنتیجه، ظرفیت[۲] ماکسیمم را نشان می‌دهد. واکنش پذیری[۳] یا فعالیت در هر گروه از بالا به پایین افزایش می‌یابد. نوعی روند خواص نیز ممکن است در ردیف‌های افقی دیده شود که آن را دوره یا تناوب[۴] می‌نامند. خاصیت فلزی[۵] در یک تناوب از راست به چپ، و در یک گروه از بالا به پایین افزایش می‌یابد. بخش بزرگی از عناصر بین گروه‌های ۲ و ۳ متعلق به عناصر واسطه‌اند که یکی از ویژگی‌های آن‌ها دارا بودن بیش از یک حالت ظرفیتی است. این خصوصیات به‌علت ساختار هسته‌ای و الکترونی اتم‌های این عناصر ایجاد شده است. ارتباط بین موقعیت‌های عناصر در جدول تناوبی و خواص عمدۀ آن‌ها دانشمندان را قادر ساخته است که خواص عناصر دیگری مانند تکنیسیُم[۶] را پیشگویی کنند. عدد اتمی این عنصر ۴۳ است و اولین‌بار در ۱۹۳۷ سنتز شد. آرایش کنونی جدول تناوبی را، که بر‌اساس اعداد اتمی است، فیزیک‌دان انگلیسی، هنری موزلی[۷] طراحی کرد (۱۹۱۳ـ۱۹۱۴). جدول اصلی را، که بر‌اساس وزن اتمی[۸] طراحی شده بود، اولین‌بار شیمی‌دان انگلیسی، جان نیولندز[۹]، پیش‌نهاد (۱۸۶۳). در ۱۸۶۹، شیمی‌دان روس، دیمیتری مِندِلیِف[۱۰]، و شیمی‌دانی آلمانی با نام لوتار ما‌یر[۱۱] این طرح را گسترش دادند.



  1. atomic number
  2. valency
  3. reactivity
  4. period
  5. metallic character
  6. Technetium
  7. Henry Moseley
  8. atomic weight
  9. John Newlands
  10. Dimitri Mendeleyev
  11. Lothar Meyer