جنگ های هوسی

جنگ‌های هوسی (Hussite Wars)

یک سلسله جنگ‌هایی در قرن ۱۵، ناشی از ظهور هوسیان (پیروان یان هوس) در بوهم و موراوی (۱۴۱۹ـ۱۴۳۶م). این جنگ‌ها، جدال هوسیان و کلیسای کاتولیک، نبردی ملی بین چک‌ها و ژرمن‌ها، و مبارزه‌ای اجتماعی بین طبقات زمین‌دار و دهقان بود. با درگذشت ونسسلاس چهارم بوهمیایی (۱۴۱۹)، هوسیان در بوهم و موراوی اسلحه به‌دست گرفتند تا مانع ورود برادرش، امپراتور سیگیسموند، شوند که دشمن اصلی آنان بود. یان زیزکا، فرماندۀ نظامی هوسیان، سیگیسموند را بیرون راند (۱۴۲۰) و ارتش او را در کوتناهورا تارومار کرد (۱۴۲۲). بوهم از ۱۴۱۹ تا ۱۴۳۶ پادشاه واقعی نداشت، گرچه ویتوفت لیتوانیایی در ۱۴۲۱ به پادشاهی انتخاب شد و برادرزاده‌اش، سیگیسموند کوریبوت، را در مقام نایب‌السلطنه به بوهم فرستاد. کوریبوت تا ۱۴۲۷م فرمانروایی کرد و پس از مرگ زیزکا (۱۴۲۴م)، شکاف بین تندروها و میانه‌روهای هوسیان، تابوریان و اوتراکیان‌ها، عمیق‌تر شد. پروکوپیوس کبیر که یک تابوری بود فرماندۀ نظامی هوسیان شد، و ارتش هوسی به سیلزی و ساکس حمله برد (۱۴۲۵ـ۱۴۲۶) و نیروهای متحد هوسی تا فرانکونیا پیش رفتند (۱۴۲۹ـ۱۴۳۰). مذاکرات شورای بازل، از طریق دانشگاه پراگ، آغاز شد و در ۱۴۳۳ نمایندگان چک وارد بازل شدند. نتیجۀ مذاکرات آن بود که هوسیان میانه‌رو به کلیسای کاتولیک بازگشتند، ولی تابوریان قرارداد را نپذیرفتند، و جنگ بین اوتراکیان‌ها و تابوریان آغاز شد. در نبرد سرنوشت‌ساز لیپانی (۱۴۳۴) تابوریان قلع‌وقمع شدند و پروکوپیوس کشته شد. در شورایِ ییهالوا (۱۴۳۶)، قرارداد بازل تصویب و سیگیسموند پادشاه بوهم اعلام شد. درپی مرگ جانشین سیگیسموند (۱۴۳۹)، آلبرشت دوم رهبر اوتراکیان‌ شد و ژرژِ پودبرادی ابتدا با نام لادیسلاوس پنجم و از ۱۴۵۸م با عنوان پادشاه بر بوهم حکومت کرد. او فسخ قرارداد بازل را از سوی پاپ (۱۴۶۲) نپذیرفت و در ۱۴۶۶ از سلطنت خلع شد. نبرد جدیدی بین ژرژ و اصیل‌زادگان درگرفت، و در ۱۴۶۸، ماتیاس کوروینوس از مجارستان به بوهم حمله کرد. زمانی‌که صلح برقرار شد (۱۴۷۸م)، مدت‌ها از مرگ ژرژ می‌گذشت و عنصر مذهبی جنگ‌ها نیز از بین‌ رفته بود.

---