زایش تراژدی

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زایِش تراژدی (Die Geburt der Tragadie)

کتابی در فلسفۀ هنر، تألیف فریدریش نیچه، به زبان آلمانی، منتشرشده در ۱۸۷۱. این کتاب نخستین اثر نیچه، و حاصل گفت‌وگوهای او با ریشارد واگنر است. نیچه هنر را محصول دو نگرۀ متعارض آپولونی و دیونوسوسی می‌داند و در تفکیک این دو نگره بر آن است که بینش آپولونی، زیبایی را در جهانی خیالی و آرمانی می‌جوید؛ به‌عکس، بینش دیونوسوسی، هنر را در منظر شادخواری و شهرآشوبی می‌نهد. تراژدی مستقیماً از بینش آپولونی متأثر است. نیچه در این کتاب دو نظریۀ تازه را مطرح می‌کند؛ یکی آن‌که روح یونانی چندان هم در سرخوشی و تعادل به‌سر نمی‌برده است، و دیگر آن‌که سقراط نه نمایندۀ خرد، که نمایندۀ انحطاط روح یونانی است. نیچه بعدها از آرای این کتاب برگشت؛ به‌ویژه از آن فقرات که با مقایسۀ هنر یونانی و آلمانی روزگار خود، ارجی هم‌سنگ قدیسان به واگنر داده بود. به‌رغم این نگرشِ تا اندازه‌ای شخصی که نیچه خود نیز آن را نفی کرد، زایش تراژدی سرشار از داوری‌های متهورانه و اصیلی است که تصورات و تأملات نهادینه‌شده درباب زندگی یونانی را به‌چالش می‌گیرد.