فاستی
فاسْتی (fasti)
به زبان لاتینی «قانونی»، در روم باستان، فهرست‌ها یا دفاتر ثبت گوناگون. در‌اصل شامل تقویم‌هایی بود که د‌یِس فاستی[۱] (ایام قضا، روزهای قانونی) را نشان می‌داد که در آن‌ها به امور قضایی و حکومتی رسیدگی می‌شد. بعداً فاستی ثبت وقایع، دفاتر ثبت قضات، کسانی که از آن‌ها استقبال رسمی (تریومف) می‌شد و فهرست‌های رویدادهای مهم سال را نیز دربر‌گرفت. فاستی شامل فاستی دیورنی[۲]، سالنامۀ رسمی با ذکر تاریخ و نحوۀ اجرای مراسم مذهبی و روزهای بازار بود. آن را نخستین‌بار گنایوس فلاویوس[۳]، بردۀ آزاد شده، و دبیر آپیوس کلودیوس کایکوس[۴] در ۳۰۴پ‌م بر لوح‌های نصب‌شده در میدان مرکزی رُم منتشر کردند. پس از تهیۀ تقویم یولیانی[۵] در ۴۵پ‌م یولیوس سِزار، فاستی جدیدی منتشر کرد. فاستی ماگیستِرالِس[۶]، یا فاستی آنالِس[۷] یا هیستوریکی[۸]، شامل گاه‌شمار رویدادهایی بود که ادارات مختلف حکومتی منتشر می‌کردند. فاستی در دیگر شهرک‌ها و شهرهای ایتالیا نیز منتشر می‌شد (مانند فاستی اوستی‌نِسِس[۹] در اوستیا[۱۰]). اووید[۱۱] نیز اثری دارد به نام فاستی که عبارت است از تقویم شاعرانۀ سال مردمی و تنها شش ماه اول آن باقی مانده است.