فسفر

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

فُسْفُر (phosphorus)
مشتق از فسفروس[۱] یونانی به‌معنای کم‌تحمل. عنصری غیر فلزی[۲] و شدیداً فعال، با نماد P، عدد اتمی ۱۵، جرم اتمی نسبی[۳] ۳۰.۹۷۳۸. در طبیعت به‌صورت فسفات[۴]، عموماً به‌شکل کانی[۵] آپاتیت[۶]، یافت می‌شود و برای حیات حیوانات و گیاهان ضروری است. ترکیبات فسفر در کودها، مواد شیمیایی آلی متنوع، کبریت‌ها، مواد آتش‌بازی، و در فولاد و شیشه به‌کار می‌روند. در ۱۶۷۴، اولین‌بار کیمیاگر آلمانی، هنینگ براند[۷]، فسفر را شناسایی و آن را از اوره[۸] تهیه کرد. این عنصر سه شکل آلوتروپیک[۹] دارد: یک پودر سیاه، یک جامد مومی به رنگ زرد ـ ‌سفید که خود‌به‌خود در هوا آتش می‌گیرد و گاز سمی پنتواکسید فسفر[۱۰] تولید می‌کند، و یک پودر قرمز ـ قهوه‌ای که نه سمی است و نه خود‌به‌خود می‌سوزد.

 


  1. ↑ Phosphorus
  2. ↑ nonmetallic
  3. ↑ relative atomic mass
  4. ↑ phosphate
  5. ↑ mineral
  6. ↑ apatite
  7. ↑ Henning Brand
  8. ↑ Urine
  9. ↑ all otropic form
  10. ↑ phosphorus pentoxide