قلعه و غار قیزلارقالاسی
قلعه و غار قیزلارقالاسی
قلعه و غار قیزلارقالاسی (به معنای «قلعه دختران») در استان آذربایجان شرقی، در فاصله حدود 20کیلومتری جنوبغربی شهر مراغه و فاصله آن تا شهر بناب حدود ۴۵کیلومتر، تا میاندوآب نزدیک به ۶۵کیلومتر و تا تبریز حدود ۱۴۰کیلومتر. این مجموعه تاریخی-طبیعی به دلیل موقعیت صعبالعبور، ساختار دفاعی خاص و روایتهای تاریخی و مردمی پیرامون آن، جایگاه ویژهای در مطالعات باستانشناسی و فرهنگ عامه منطقه دارد. قلعه بر فراز صخرهای مرتفع و کاملاً سنگی در دامنه شمالی کوههای سهند ساخته شده است. این صخره به صورت طبیعی دیوارههایی عمودی و بسیار تند دارد که از سه جهت امکان دسترسی را تقریباً ناممکن میکند و همین ویژگی، آن را به یک دژ دفاعی طبیعی تبدیل کرده است. تنها مسیر دسترسی به قلعه، راهی باریک و پرپیچوخم در بخش شرقی آن است که نشاندهنده دقت بالای سازندگان در انتخاب مکان و طراحی دفاعی بوده است. طول غار مجاور قلعه حدود 35متر، عرض آن 24متر و ارتفاع آن حدود 20متر است. در ارتفاعات پشت قلعه، باقیماندۀ حصاری خشتی دیده می شود. مصالح اصلی بهکاررفته، سنگ بومی منطقه و ملاتهای ابتدایی آهکی است و در بخشهایی، فضاها مستقیماً در دل صخره کنده شدهاند که نشان از مهارت بالای سازندگان دارد. قدمت قیزلارقالاسی به دورههای پیش از اسلام، بهویژه دوران اشکانی و ساسانی نسبت داده میشود. با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد این مکان در دورههای بعدی، بهویژه در قرون اولیه اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.