مالبرانش، نیکلا دو (۱۶۳۸ـ۱۷۱۵)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

مالْبِرانْش، نیکُلا دو (۱۶۳۸ـ۱۷۱۵)(Malebranche, Nicolas de)

مالْبِرانْش، نيکُلا دو
نیکلا دو مالبرانش
Nicolas de Malebranche
زادروز ۱۶۳۸م
درگذشت ۱۷۱۵م
ملیت فرانسوی
تحصیلات و محل تحصیل الهیات و فلسفه در سوربون
شغل و تخصص اصلی فیلسوف
آثار در جست و جوی حقیقت
گروه مقاله فلسفه، منطق و کلام

فیلسوف فرانسوی. می‌کوشید حقیقت مسیحیت را در پرتو تعالیم اوگوستین قدیس[۱] و رنه دکارت درک کند و فلسفه و دین را آشتی دهد. در پاریس به‌دنیا‌ آمد و در سوربون[۲] الهیات و فلسفه خواند. در ۱۶۷۴ و ۱۶۷۵ کتاب ۲جلدی در جست‌وجوی حقیقت[۳] را در شرح و بسط دیدگاه‌های دکارت نوشت، اما نظرات خاص خودش نیز در آن مشهود بود. همانند دکارت معتقد بود که حس محض فاقد قدرت بازنمایی است و تصورات ما از حواس به‌دست نمی‌آیند؛ اما این نظر را به آن افزود که شناخت اعیان مستلزم ایده‌های دیگری است که تصورات را در ما ایجاد می‌کنند و به نوعی جانشین اعیان بیرونی می‌شوند. این‌ها همان مُثُل‌ اعلا یا ایده‌هایی‌اند که در ذهن خدا هستند و در حقیقت ما همۀ چیزها را در خدا رؤیت می‌کنیم. نظریۀ دیگر مالبرانش نفی علیت فاعلی[۴] برای اشیاء است. او به نظریۀ علیت اِعدادی[۵]، که برمبنای آن فاعلیت فقط از آن خدا است و علل فیزیکی فقط عوامل و اسباب کمکی در ایجاد پدیده‌ها هستند، باور داشت. نفی علیت تجربی و نظراتش دربارۀ نفس، فلسفۀ او را به فلسفۀ هیوم شبیه می‌کرد و هیوم همیشه با احترام از او یاد می‌کرد.

 


  1. Saint Augustine
  2. Sorbonne
  3. On the Search for Truth
  4. efficient cause
  5. Occasionalism