مسجد سرخی
مسجد سُرخی (اصفهان)
(در اسناد و متون کهن با نام «مسجد سفره‌چی» نیز شناخته می‌شود) از آثار شاخص مذهبی دوره صفوی در بافت کهن اصفهان است. این بنا در خیابان چهارباغ پایین و در کوچه‌ای به همین نام جای گرفته و در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ش با شماره ثبت ۲۷۵ به فهرست آثار ملی ایران پیوسته است.
براساس منابع موجود، بانی بنا «خلف بیک دوم»، سفره‌چی و ناظر سفره‌خانه دربار شاه عباس اول بود. در وجه تسمیه بنا آورده‌اند که نام نخستین آن «مسجد سفره‌چی» بوده و در طول زمان به سبب کثرت استعمال و دگرگونی‌های گفتاری به «سرخی» تبدیل شده است؛ روایتی دیگر نیز این نام‌گذاری را حاصل استفاده از آجرهای سرخ‌رنگ در نمای بنا می‌داند. در زمان سلطنت شاه سلطان حسین صفوی و به سال ۱۱۱۷ق، فردی به نام محمد شفیع خیاط، سنگابی نفیس وقف این مسجد کرد که در جلوخان ورودی قرار دارد و نشان از پویایی این مرکز عبادی تا واپسین دهه‌های حکومت صفویان است.
شاخص‌ترین بخش تزئینی بنا در نمای بیرونی، سردر ورودی آن است که کتیبه‌ای تاریخی به سال ۱۰۱۴ق را در خود جای داده است. این کتیبه به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی معرق لاجوردی توسط خوشنویس نامدار صفوی، صحیفی جوهری، کتابت شده و حاوی نام پادشاه، نام بانی و موقوفات مسجد است.
طرح کالبدی مسجد بر الگوی بناهای دو ایوانی شکل گرفته که پیرامون صحنی کوچک با قاعده هشت و نیم‌هشت سامان یافته است. این دو ایوان در اضلاع شمالی و جنوبی جای دارند و با امتداد هندسی خود بر محور قبله تأکید می‌کنند. مسجد دارای دو فضای سرپوشیده شاخص است؛ شبستانی با ستون‌های سنگی در پشت ایوان شمالی، و شبستان دیگری با پایه‌ها و ستون‌های آجری در جبهه غربی صحن که در لایه‌های زیرین آن بقایای محراب اولیه صفوی شناسایی شده است. افزون بر این، چندین حجره در دو طبقه پیرامون صحن احداث شده که همراه با جرزهای آجری و تزئینات کاشی معقلی در پشت‌بغل‌ها، ترکیب چشم‌نوازی در نماهای درونی این صحن پدید آورده‌اند.