هاکسلی، تامس هنری (۱۸۲۵ـ۱۸۹۵)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

هاکْسْلی، تامِس هِنْری (۱۸۲۵ـ۱۸۹۵)(Huxley, Thomas Henry)

هاکْسْلي، تامِس هِنْري

دانشمند و انسان‌گرای[۱] انگلیسی. درپی انتشار کتاب منشأ انواع[۲] داروین (۱۸۵۹)، به دنباله‌رو داروین[۳] مشهور شد و سال‌های بسیار از پیش‌گامان تکامل بود. در ۱۸۶۹، واژۀ لااَدری (اَگنوستیک)[۴] را برای بیان نگرش مذهبی خویش ساخت. او را بنیاد‌گذار انسان‌گرایی علمی[۵] می‌شناسند. از ۱۸۴۶ تا ۱۸۵۰، در مقام دستیار جراح کشتی به دریای جنوب سفر کرد و با انتشار مشاهداتش در این سفر، به‌ویژه مطالبی دربارۀ بی‌مهر‌گان، در انگلستان مشهور شد. هاکسلی سیستم رده‌بندی ژرژ کوویه[۶]، کالبدشناس فرانسوی، را در این سفر مطالعه ‌کرد و آن را برای طبقه‌بندی موجودات دریایی ناکافی دانست. همچنین، سلسلۀ جانوری را به کرم‌های حلقوی و گروه‌های وابسته، مثل خارپوستان[۷]، بندپایان، و کرم‌های حلقوی[۸]، خیسه‌ها[۹]، مرجان‌ها[۱۰]، نرم‌تنان[۱۱]، دواله‌داران[۱۲]، پیش‌زیان[۱۳]، و مهره‌داران[۱۴] تقسیم کرد و در طبقه‌بندی نرم‌تنان نیز تجدید نظر بنیادی به‌عمل آورد. سیستم رده‌بندی جدیدی نیز برای پرندگان ابداع کرد که عمدتاً بر اساس استخوان کام و ساختارهای استخوانی دیگر است. این سیستم اساس سیستم‌های جدید قرار گرفته است. آثار علمی او عبارت‌اند از جایگاه انسان در طبیعت[۱۵] (۱۸۶۳)، موعظه‌های عامی[۱۶] (۱۸۷۰)، علم و فرهنگ[۱۷] (۱۸۸۱)، و تکامل و اخلاق[۱۸] (۱۸۹۳). کتاب‌های اخیر معرف گرایش انسان‌گرایی علمی‌اند.

 


  1. Humanist
  2. On the Origin of Species
  3. Darwin’s bulldog
  4. Agnostic
  5. Scientific humanism
  6. Georges Cuvier
  7. Annuloida
  8. Annulosa
  9. Infusoria
  10. Coelenterata
  11. Mollusca
  12. Molloscoida
  13. Protozoa
  14. Vertebrata
  15. Man’s Place in Nature
  16. Lay Sermons
  17. Science and Culture
  18. Evolution and Ethic