ولتر: تفاوت میان نسخه‌ها

ولتر که در عصر پیکارهای فلسفی می‌زیست، برترین چهرۀ‌ فرانسوی روشنگری و شجاع‌ترین نمایندۀ نسل خویش در مبارزه برای آزادی و رواداری برشمرده می‌شد. فلسفۀ ولتر نظام‌مند نبود. او اندیشه‌هایش را در قالبی انتقادی و اغلب هجوآمیز بیان می‌کرد. شیفتۀ جامعه و رژیم سیاسی انگلستان بود و برخلاف روسو<ref>Rousseau</ref>، نه از دموکراسی، بلکه از آزادی‌خواهی روشن‌بینانه طرفداری می‌کرد که بیان‌گر آرمان‌های بورژوایی بود. اندیشه‌های فلسفی او تلفیقی از علم، تجربه‌گرایی و دین بود و در مبارزه برای شکیباییِ عقیدتی، با تکیه بر مبانی شکاکیت و نسبی‌گرایی، به نقد نظام‌های مابعدطبیعی می‌پرداخت (مثلاً هجو خوش‌بینی [[لایب نیتس، گوتفرید ویلهلم فون (۱۶۴۶ـ۱۷۱۶)|لایب نیتس]] در ''کاندید'') به عقیدۀ ولتر، خرد فلسفی باید همانند روش نیوتون، خود را به پیروی از تجربه‌ برای شناخت جهان محدود کند و همچون لاک تاریخ‌ طبیعی نَفْس را بنگارد و ضرورت خالقی الهی را برای نظم عالم تصدیق کند، نه همچون دکارت که در باب نفس قصه می‌پرداخت. اما در عین حال به‌عنوان یک دئیست (خداباور)<ref>deist</ref> با دین سازمان‌یافتۀ مسیحیت به‌شدت دشمنی می‌ورزید، زیرا آثار ویرانگر و فاجعه‌آمیزش را در زمان خود شاهد بود و بر آن بود که کسانی که می‌توانند یاوه‌ها را به آدمی بباورانند، می‌توانند او را به ارتکاب اَعمال قساوت‌بار نیز وادار کنند. گرچه شهرت ولتر به‌عنوان فیلسوف با آوازه‌اش به‌عنوان ادیب برابری نمی‌کند، اما نمونۀ بارز فیلسوف متعهد و انسان‌‌گرای آزادمنش شمرده می‌شود. او تاریخ‌نگار هم بود و به ترقی انسان اعتقاد داشت، اما، هم با تفسیر تاریخ برپایۀ مشیت‌ الهی به شیوه بوسوئه<ref>Bossuet</ref> و هم با تاریخ‌نگاریِ صرفاً سیاسی و نظامی، مخالف بود. به اعتقاد او، تاریخ تمدن را باید با استناد به گسترده‌ترین منابع نوشت و از همین‌رو از پیش‌گامان تاریخ‌نگاری جدید به‌شمار می‌آید.

----