سملقان، شهرستان: تفاوت میان نسخه‌ها

اراضی آن نیمه‌کوهستانی است و کوه [[کورخود]] (۲,۸۱۹متر)، که بلندترین کوه آن است، در جنوب آن را از شهرستان جاجرم جدا و ارتفاعات شمالی نیز این شهرستان را از شهرستان تازه‌تأسیس مانه جدا می‌کند. رودها و ریزابه‌های کوتاه متعددی آن را مشروب می‌کند. اقلیم این شهرستان معتدلِ نسبتاً گرم، از نظر بارندگی جزو نواحی نیمه‌خشک، و ارتفاع آن از سطح دریا (در مرکز شهرستان) 735متر است. راه بجنورد به [[مراوه تپه|مراوه‌تپه]] و نیز راه جاجرم به [[راز، شهر|راز]] از آن می‌گذرد و همراه با مجموعه‌ای از راه‌های فرعی و روستایی شبکۀ راه‌های زمینی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. در مجموع وجود منابع آب دائمی و خاک حاصلخیز، این شهرستان را به یکی از مناطق عمدۀ کشاورزی استان تبدیل کرده است. رطوبت نسبی بالا و چشمه‌های جوشان باعث ایجاد جنگل‌های انبوه و مراتع سرسبز در نوار جنوبی شهرستان و دامنه‌های رشته‌کوه یامان داغی شده است. مهم‌ترین شغل مردم شهرستان کشاورزی و دامداری و محصولات اصلی آنها که نزدیک به 40درصد تولید استان است، شامل گندم، جو، کلزا، گوجه فرنگی، پیاز، هندوانه، پنبه، یونجه، و میوه‌هایی مانند هلو، گیلاس، زردآلو، انگور، شلیل، آلبالو، گلابی و سیب می‌شود. جز منابع سطحی، 40درصد آب مورد نیاز کشاورزی شهرستان از طریق حدود 300 حلقه چاه، 880 دهنه چشمه و 25 رشته قنات تأمین می‌گردد. مردم این شهرستان ترکیبی از پیروان اهل سنت و شیعه و اقوامی چون لر، ترک، ترکمن، بلوچ، فارس و تات هستند.  

مجموعۀ تاریخی اسپاخو<ref>Aspakhu</ref> در روستایی به همین نام در دهستان آلمه و در ۶۱ کیلومتری جنوب غرب شهر آشخانه قرار دارد. در این مجموعه تاکنون ۱۴ اثر و محوطۀ تاریخی شامل بنای سنگی اسپاخو (که بازماندۀ آتشکده یا معبدی کهن است)، قلعه شهر سوخته، معدن تاریخی، ساختارهای آرامگاهی، قلعۀ ساسانی، حمام، راه قدیمی، محوطۀ ساسانی، رشته‌قنات‌های قدیمی، محوطه اسلامی و محوطۀ چشمه علی‌اصغر شناسایی شده است. آرامگاه امامزاده دلاور یا محمد دیباج در ۲کیلومتری شمال شهر آشخانه و تپۀ قلعه خان مربوط به دورۀ نوسنگی (حدود هشت هزار سال پیش) تا دورۀ ساسانی و دوره‌های مختلف اسلامی در روستای قلعه‌ خان (رسالت) از توابع دهستان قاضی از دیگر آثار تاریخی این شهرستان است.