تربت حیدریه، شهرستان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
مهمترین آبادیهای شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راههای ارتباطی آن را تشکیل میدهد. فرآوردههای کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفیجات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیتهای صنعتی آن بهشمار میرود. | مهمترین آبادیهای شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راههای ارتباطی آن را تشکیل میدهد. فرآوردههای کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفیجات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیتهای صنعتی آن بهشمار میرود. | ||
اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی ذکر کرده است. زاوه واژهای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگهای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستانها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)|قطبالدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه بهتدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان تربتحیدریه در استان نهم (خراسان) تشکیل شد که مناطقی گستردهتر از وضعیت کنونی آن را در بر میگرفت. | اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی در خراسان ذکر کرده است. زاوه واژهای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگهای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستانها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)|قطبالدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه بهتدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان تربتحیدریه در استان نهم (خراسان) تشکیل شد که مناطقی گستردهتر از وضعیت کنونی آن را در بر میگرفت. شهرستانهای کاشمر در سال 1322ش، خواف در سال 1368ش، رشتخوار در سال 1381ش، مهولات در سال 1384ش و نهایتاٌ زاوه در سال 1387ش با انتزاع از شهرستان تربت حیدریه ایجاد شدهاند. | ||
---- | ---- | ||