پرش به محتوا

فتح الله خان شیبانی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:ابونصر فتح‌الله خان شیبانی در 60 سالگی.png|بندانگشتی|فتح‌الله خان شیبانی در 60 سالگی]]
[[پرونده:شعر شیبانی.png|بندانگشتی|نمونه صفحه‌ای از اشعار دیوان شیبانی، در کتابخانه و موزه ملک]]
فتح‌الله خان شیبانی (کاشان ۱۲۴۱ـ تهران ۱۳۰۸ق)


(نام کامل: ابونصر فتح‌الله خان شیبانی کاشانی، معروف به بونصر شیبانی و متخلص به عندلیب). ادیب، نویسنده و شاعر سبک خراسانی قرن سیزدهم و از منتقدان دربار پادشاهان [[قاجاریه، سلسله|قاجار]]. ویژگی بارز اشعارش، بدبینی و یأس نسبت به اوضاع کشور و انتقاد صریح از [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] است، که نشان از شجاعت بسیار و قدرت طبع او دارد. او شاعری عارف بوده که مدتی هم در اردوی نظامی [[حسام السلطنه، سلطان مراد میرزا (۱۲۳۳ـ مشهد ۱۲۹۹ق)|حسام‌السلطنه]] (عموی شاه)، با وی و در رکابش بوده و از طرف او به مأموریت‌هایی در هرات رفته است. حسام‎‌السلطنه احترام او را داشت و به او بسیار ارادت می‌ورزید. با وجود این که فتح‌الله خان همواره با رجال و بزرگان دوران ناصری نزدیک بود، اما اهل سکوت و سازش نبود و معایب دستگاه و رجال ناصری را برملا می کرد، هر چند که ناصرالدین شاه قاجار این شیوۀ او را نمی‌پسندید و به ظاهر با او مماشات و مدارا می­ کرد، اما در باطن از او دل خوشی نداشت و در مواقع لزوم، درخواست کمکش را بی جواب می‌گذاشت.     
 
فتح‌الله خان شیبانی (کاشان ۱۲۴۱ـ تهر{{جعبه زندگینامه|عنوان=فتح‌الله خان شیبانی|نام=|نام دیگر=|نام اصلی=ابونصر فتح‌الله خان شیبانی کاشانی|نام مستعار=بونصر شیبانی|لقب=عندلیب|زادروز=کاشان ۱۲۴۱ق|تاریخ مرگ=تهران ۱۳۰۸ق|دوره زندگی=|ملیت=|محل زندگی=|تحصیلات و محل تحصیل=|شغل و تخصص اصلی=نویسنده و شاعر|شغل و تخصص های دیگر=|سبک=خراسانی|مکتب=|سمت=|جوایز و افتخارات=|آثار=دیوان اشعار که به‌ کوشش احمد کرمی چاپ شده است (تهران، ۱۳۷۱ش)؛ منظومه‌های پیغام خرد (تهران، ۱۳۰۰ق)؛ مسعودنامه؛ تنگ شکر؛ فتح و ظفر؛ کامرانیه؛ یوسفیه؛ جواهر مخزون؛ زبدة‌الآثار؛ گنج گهر؛ لالی مکنون؛ کامرانيه؛ يوسفيه؛ بيانات شيبانی|خویشاوندان سرشناس=|گروه مقاله=ادبیات فارسی|دوره=|فعالیت های مهم=|رشته=|پست تخصصی=|باشگاه=}}ان ۱۳۰۸ق)[[پرونده:ابونصر فتح‌الله خان شیبانی در 60 سالگی.png|بندانگشتی|فتح‌الله خان شیبانی در 60 سالگی]]
[[پرونده:شعر شیبانی.png|بندانگشتی|نمونه صفحه‌ای از اشعار دیوان شیبانی، در کتابخانه و موزه ملک]](نام کامل: ابونصر فتح‌الله خان شیبانی کاشانی، معروف به بونصر شیبانی و متخلص به عندلیب). ادیب، نویسنده و شاعر سبک خراسانی قرن سیزدهم و از منتقدان دربار پادشاهان [[قاجاریه، سلسله|قاجار]]. ویژگی بارز اشعارش، بدبینی و یأس نسبت به اوضاع کشور و انتقاد صریح از [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] است، که نشان از شجاعت بسیار و قدرت طبع او دارد. او شاعری عارف بوده که مدتی هم در اردوی نظامی [[حسام السلطنه، سلطان مراد میرزا (۱۲۳۳ـ مشهد ۱۲۹۹ق)|حسام‌السلطنه]] (عموی شاه)، با وی و در رکابش بوده و از طرف او به مأموریت‌هایی در هرات رفته است. حسام‎‌السلطنه احترام او را داشت و به او بسیار ارادت می‌ورزید. با وجود این که فتح‌الله خان همواره با رجال و بزرگان دوران ناصری نزدیک بود، اما اهل سکوت و سازش نبود و معایب دستگاه و رجال ناصری را برملا می کرد، هر چند که ناصرالدین شاه قاجار این شیوۀ او را نمی‌پسندید و به ظاهر با او مماشات و مدارا می­ کرد، اما در باطن از او دل خوشی نداشت و در مواقع لزوم، درخواست کمکش را بی جواب می‌گذاشت.     


او در جوانی در خدمت [[محمدشاه قاجار (تبریز ۱۲۲۲ـ تهران ۱۲۶۴ق)|محمدشاه قاجار]] و ندیم شاهزاده ناصرالدین میرزا بود و برخی اشعارش در ستایش ایشان و دیگر شاهزادگان قاجار است. چون ناصرالدین‌شاه به تخت شاهی برآمد، به سعایت حاسدان از دربار رانده شد و پس از آن به شهرهای خراسان، چون [[هرات، شهر (افغانستان)|هرات]] و [[بلخ (ولایت)|بلخ]] سفر کرد و سرانجام به [[کاشان، شهر|کاشان]] رفت و در عشق‌آباد (از روستاهای [[نطنز، شهر|نطنز]]) مدرسه و صحن و عمارتی برآورد و گوشه گزید. پس از چندی شماری از اشرار بنی خالد بر او شوریدند و وی ناگزیر به تهران رفت و در نزدیکی دروازۀ [[قزوین، شهر|قزوین]] خانه و خانقاهی ساخت.     
او در جوانی در خدمت [[محمدشاه قاجار (تبریز ۱۲۲۲ـ تهران ۱۲۶۴ق)|محمدشاه قاجار]] و ندیم شاهزاده ناصرالدین میرزا بود و برخی اشعارش در ستایش ایشان و دیگر شاهزادگان قاجار است. چون ناصرالدین‌شاه به تخت شاهی برآمد، به سعایت حاسدان از دربار رانده شد و پس از آن به شهرهای خراسان، چون [[هرات، شهر (افغانستان)|هرات]] و [[بلخ (ولایت)|بلخ]] سفر کرد و سرانجام به [[کاشان، شهر|کاشان]] رفت و در عشق‌آباد (از روستاهای [[نطنز، شهر|نطنز]]) مدرسه و صحن و عمارتی برآورد و گوشه گزید. پس از چندی شماری از اشرار بنی خالد بر او شوریدند و وی ناگزیر به تهران رفت و در نزدیکی دروازۀ [[قزوین، شهر|قزوین]] خانه و خانقاهی ساخت.     
خط ۱۵: خط ۱۴:
کتاب ''درج درر'' که در 1300ق انتشار یافته، از تألیفات فتح‌الله خان است. از دیگر آثارش در نظم و نثر فارسی عبارت‎‌اند از: ''دیوان'' اشعار که به‌ کوشش احمد کرمی چاپ شده است (تهران، ۱۳۷۱ش)؛ منظومه‌های ''پیغام خرد'' (تهران، ۱۳۰۰ق)؛ ''مسعودنامه؛ تنگ شکر؛ فتح و ظفر؛ کامرانیه؛ یوسفیه؛ جواهر مخزون؛ زبدة‌الآثار؛'' ''گنج گهر؛'' ''لالی مکنون؛'' ''کامرانيه؛'' ''يوسفيه؛'' ''بيانات شيبانی''. بیشتر اين آثار به صورت نسخه‎ های خطی در کتابخانه‌های بزرگی همچون کتابخانۀ ملی و مجلس نگهداری می‌‌شود. دیوان شیبانی دربردارندۀ منتخبی از قصاید، غزل‌ها، رباعیات و سروده‌های پراکندۀ اوست. منتخباتی از منظومه‌هایش در [[استانبول]] چاپ شده است (۱۳۰۸ق).
کتاب ''درج درر'' که در 1300ق انتشار یافته، از تألیفات فتح‌الله خان است. از دیگر آثارش در نظم و نثر فارسی عبارت‎‌اند از: ''دیوان'' اشعار که به‌ کوشش احمد کرمی چاپ شده است (تهران، ۱۳۷۱ش)؛ منظومه‌های ''پیغام خرد'' (تهران، ۱۳۰۰ق)؛ ''مسعودنامه؛ تنگ شکر؛ فتح و ظفر؛ کامرانیه؛ یوسفیه؛ جواهر مخزون؛ زبدة‌الآثار؛'' ''گنج گهر؛'' ''لالی مکنون؛'' ''کامرانيه؛'' ''يوسفيه؛'' ''بيانات شيبانی''. بیشتر اين آثار به صورت نسخه‎ های خطی در کتابخانه‌های بزرگی همچون کتابخانۀ ملی و مجلس نگهداری می‌‌شود. دیوان شیبانی دربردارندۀ منتخبی از قصاید، غزل‌ها، رباعیات و سروده‌های پراکندۀ اوست. منتخباتی از منظومه‌هایش در [[استانبول]] چاپ شده است (۱۳۰۸ق).


فتح‌الله خان در اواخر عمر در تهران زندگی می‌کرد و در خیابان شیبانی امیریه سکونت داشت که به سبک [[خانقاه]] ساخته شده بود. او در رجب 1308ق (اسفند 1269ش) در 65 سالگی در تهران به علت سکته فوت کرد و در همان خانه به خاک سپرده شد. [[ارفع الدوله، میرزا رضا (تبریز ۱۲۳۳ـ تهران ۱۳۱۴ش)|میرزا رضا ارفع‌الدوله]] (مشهور به پرنس رضا ارفع) در همان محل برایش آرامگاهی ساخت.  
فتح‌الله خان در اواخر عمر در [[تهران، شهر|تهران]] زندگی می‌کرد و در خیابان شیبانی امیریه سکونت داشت که به سبک [[خانقاه]] ساخته شده بود. او در رجب 1308ق (اسفند 1269ش) در 65 سالگی در تهران به علت سکته فوت کرد و در همان خانه به خاک سپرده شد. [[ارفع الدوله، میرزا رضا (تبریز ۱۲۳۳ـ تهران ۱۳۱۴ش)|میرزا رضا ارفع‌الدوله]] (مشهور به پرنس رضا ارفع) در همان محل برایش آرامگاهی ساخت.  


<br />
<br />
[[رده:ادبیات فارسی]]
[[رده:ادبیات فارسی]]
[[رده:شعر (اشخاص و آثار)]]
[[رده:شعر (اشخاص و آثار)]]
۴۷٬۸۴۷

ویرایش