پرش به محتوا

تئاتر ایران در دوره قاجاریه: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
به‌‌جز تعزیه و تقلید، در اواخر دورۀ قاجاریه، به‌همت میرزاعلی‌اکبرخان نقاش‌باشی و با حمایت ناصرالدین‌شاه نمایش‌هایی به سبک اروپایی، عمدتاً از آثار [[مولیر]]، یا با مضمون‌های مشابه آن‌ها اجرا شد؛ از جمله ''مردم''‌''گریز''، ''طبیب اجباری''، ''خرس سیاه و سفید''، و ''عروسی اجباری''؛ البته به‌سبب مخالفت رجال و درباری‌ها و گروهی از قشریان و متعصبان دوامی نیافت. در این دوره مشغلۀ اصلیِ روشنفکران، پس از فعالیت مطبوعاتی، توجه به هنر «تئاتر» بود. میرزا‌ رضاخان نایینی طباطبایی در همین دوره نخستین روزنامۀ مستقل هنر نمایش را با نام ''تئاتر'' انتشار داد، و شهرداری پایتخت در پیش‌نویسِ نخستین نظام‌نامۀ خود تأسیسِ تالارهای تئاتر را جزو وظایف این اداره قرار داد. به‌جز پایتخت، فعالیت‌های قابل‌توجهی برای گسترش تئاتر در تبریز و رشت صورت گرفت، و تعدادی از احزاب سیاسی نیز از نمایش برای آگاه‌کردن مردم کوچه و بازار، تبلیغ مرام‌نامۀ خود، و افشاگری در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی استفاده کردند. بنابراین، نخستین گروه‌های نمایشی، که در دورۀ مشروطه شکل گرفتند، آرای آزادی‌خواهانه و انتقادی خود را به نمایش‌نامه‌های‌شان نیز تسری دادند.  
به‌‌جز تعزیه و تقلید، در اواخر دورۀ قاجاریه، به‌همت میرزاعلی‌اکبرخان نقاش‌باشی و با حمایت ناصرالدین‌شاه نمایش‌هایی به سبک اروپایی، عمدتاً از آثار [[مولیر]]، یا با مضمون‌های مشابه آن‌ها اجرا شد؛ از جمله ''مردم''‌''گریز''، ''طبیب اجباری''، ''خرس سیاه و سفید''، و ''عروسی اجباری''؛ البته به‌سبب مخالفت رجال و درباری‌ها و گروهی از قشریان و متعصبان دوامی نیافت. در این دوره مشغلۀ اصلیِ روشنفکران، پس از فعالیت مطبوعاتی، توجه به هنر «تئاتر» بود. میرزا‌ رضاخان نایینی طباطبایی در همین دوره نخستین روزنامۀ مستقل هنر نمایش را با نام ''تئاتر'' انتشار داد، و شهرداری پایتخت در پیش‌نویسِ نخستین نظام‌نامۀ خود تأسیسِ تالارهای تئاتر را جزو وظایف این اداره قرار داد. به‌جز پایتخت، فعالیت‌های قابل‌توجهی برای گسترش تئاتر در تبریز و رشت صورت گرفت، و تعدادی از احزاب سیاسی نیز از نمایش برای آگاه‌کردن مردم کوچه و بازار، تبلیغ مرام‌نامۀ خود، و افشاگری در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی استفاده کردند. بنابراین، نخستین گروه‌های نمایشی، که در دورۀ مشروطه شکل گرفتند، آرای آزادی‌خواهانه و انتقادی خود را به نمایش‌نامه‌های‌شان نیز تسری دادند.  


آموزش جدی نخستین نیروهای جوان و گروه‌های نمایشی از دورۀ مشروطه به‌بعد صورت گرفت، و بهترین نمایش‌نامه‌نویسان، کارگردانان و بازیگران تئاتر در سال‌های سلطنت پهلوی اول (۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ش) از میان همین دانش‌آموختگان ظهور کردند. [[انجمن اخوت]]، [[شرکت علمیه فرهنگ]] و [[تیاتر ملی|تئاتر ملی]] در تهران، آکتورال خیریه، آکتورال آذربایجان، آکتورال طاشچیان و آکتورال آیینۀ عبرت در تبریز و چند گروه دیگر در شهرهای رشت، اصفهان و مشهد از فعالان عرصۀ نمایش در این دوره بودند. میرزا سیدعبدالکریم‌خان، میرزا علی‌خان، و سیدعبدالرحیم از مترجمان و مصنفان این سال‌ها بودند، که نمایش‌های ''ارباب اعیان''، ''طبیب عشق''، ''تربیت ناقص''، ''مزاحم'' (''سرِ خر'')، ''همبستر منفعل''، ''دلاک مازندرانی''، ''گیج''، ''عروسی وکیل‌باشی''، ''ناخوشی خیالی''، ''مرافعه''، ''وهم''، ''خُرخُر'' و ''بوالهوسی امیر مکرر'' را تألیف و ترجمه کردند. همچنین علی‌خان ظهیرالدوله، سیدعبدالکریم خلخالی، افراسیاب آزاد، مرتضی قلی‌خان مؤید‌الممالک فکری ارشاد، و میرزا احمدخان کمال‌الوزاره محمودی از فعالان عرصۀ ادبیات نمایشیِ دورۀ مشروطه بودند.
آموزش جدی نخستین نیروهای جوان و گروه‌های نمایشی از دورۀ مشروطه به‌بعد صورت گرفت، و بهترین نمایش‌نامه‌نویسان، کارگردانان و بازیگران تئاتر در سال‌های سلطنت پهلوی اول (۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ش) از میان همین دانش‌آموختگان ظهور کردند. [[انجمن اخوت]]، [[شرکت علمیه فرهنگ]] و [[تئاتر ملی]] در تهران، آکتورال خیریه، آکتورال آذربایجان، آکتورال طاشچیان و آکتورال آیینۀ عبرت در تبریز و چند گروه دیگر در شهرهای رشت، اصفهان و مشهد از فعالان عرصۀ نمایش در این دوره بودند. میرزا سیدعبدالکریم‌خان، میرزا علی‌خان، و سیدعبدالرحیم از مترجمان و مصنفان این سال‌ها بودند، که نمایش‌های ''ارباب اعیان''، ''طبیب عشق''، ''تربیت ناقص''، ''مزاحم'' (''سرِ خر'')، ''همبستر منفعل''، ''دلاک مازندرانی''، ''گیج''، ''عروسی وکیل‌باشی''، ''ناخوشی خیالی''، ''مرافعه''، ''وهم''، ''خُرخُر'' و ''بوالهوسی امیر مکرر'' را تألیف و ترجمه کردند. همچنین علی‌خان ظهیرالدوله، سیدعبدالکریم خلخالی، افراسیاب آزاد، مرتضی قلی‌خان مؤید‌الممالک فکری ارشاد، و میرزا احمدخان کمال‌الوزاره محمودی از فعالان عرصۀ ادبیات نمایشیِ دورۀ مشروطه بودند.
----
----


۴۸٬۱۶۵

ویرایش