حی بن یقظان: تفاوت میان نسخه‌ها

حَیِّ بْنِ یَقْظان <br>

<p>(ترجمه به فارسی با عنوان زندۀ بیدار) داستانی رمزی و آکنده از رموز فلسفی و عرفانی، نوشتۀ [[ابن طفیل، ابوبکر محمد (اندلس ح۵۰۰ـ مراکش ۵۸۱ق)|ابن طفیل اندلسی]]. مؤلف پیش از ورود به داستان به پاره‌ای از مبانی فلسفیِ [[فارابی، ابونصر محمد (فاراب ۲۵۷ـ دمشق ۳۳۸ق)|فارابی]]، [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]] و [[غزالی، ابوحامد محمد (طوس ۴۵۰ـ همان جا ۵۰۵ق)|غزالی]] خرده گرفته‌ است. داستان از آن‌جا شروع می‌شود که خواهر پادشاهی در پنهان با مردی ازدواج می‌کند و در پی بار گرفتن و وضع حمل، فرزند خود را در تابوتی می‌نهد و به دریا می‌افکند. آب طفل را به جزیره‌ای می‌برد که در آن‌جا آهویی بچه‌مرده متکفل تربیت و شیردادن وی می‌شود؛ از این قسمت به بعد سیر معرفت‌شناسی انسان به صورت بدیعی شرح داده می‌شود؛ طفل درپی شناخت جهان محسوس با تنبه بر قوای خود به ادراک معانی کلی و طبیعی نائل می‌شود و از آن‌جا به شناخت ماوراء مادّه سوق می‌یابد و مثلاً به وجود روح و وجود غایی پی می‌برد. در این مرحله «ابسال»، فرزانه‌ای از جزیرۀ مسکون همسایه به آن جزیره آمده و «حی»، یعنی همان طفل را که چونان فرزند طبیعت بازنموده می‌شود، با مفاهیم الهی آشنا می‌کند که درپی آن، «حی» به ارزش نبی و مقام او نائل می‌شود. بخش‌های انتهایی داستان که با مطالب سلوکی و عرفانی همراه است گویای اصل توافق شرع و عقل است که خمیرمایۀ فکر ابن‌ طفیل است. مولف در پرداختن این قصۀ شگفت جز توجه به دو رسالۀ مختصر از ابن سینا و [[سهروردی، شهاب الدین یحیی (سهرورد ۵۴۹ـ حلب ۵۸۷ق)|شیخ اشراق]] از بخشی از حکایت زندگی [[موسی|موسی پیامبر]] و [[نمرود]] هم بهره برده است. </p>