Automoderated users، رباتها، دیوانسالاران، checkuser، مدیران رابط کاربری، moderation، Moderators، پنهانگران، مدیران، userexport، سرویراستار
۴۹٬۷۱۲
ویرایش
گنبد باز: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
DaneshGostar (بحث | مشارکتها) (جایگزینی متن - '\\3' به '<!--3') |
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
گُنبد باز <br> | گُنبد باز <br> | ||
یکی از شاخصترین یادمانهای [[معماری]] دوره [[صفویه|صفوی]] است که بر فراز یکی از صخرههای مرتفع [[کرکس، کوهستان|رشتهکوه کرکس]] در جنوبغربی [[نطنز، شهر|شهر نطنز]] در ارتفاعی نزدیک به دو هزار متر از [[سطح دریا]] احداث شده است. این بنای منفرد و چشمگیر، با شماره ۶۴۴ در تاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۴۶ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | |||
پیشینه تاریخی و احداث این سازه در تواریخ روزگار صفوی بازتاب یافته است. بر اساس گزارش محمود بن هدایتالله افوشتهای نطنزی در کتاب ''نقاوتالآثار فی ذکر الأخیار''، [[شاه عباس کبیر|شاهعباس اول صفوی در]] سال ۱۰۰۱ق و در جریان سفر از [[اصفهان، شهر|اصفهان]] به [[قزوین، شهر|قزوین]]، در حوالی نطنز به شکار پرداخت. در این میان، باز شکاری دستآموز و مورد علاقه شاه معروف به «باز لَوَند» در پی صید به چاهی سقوط کرد و تلف شد. شاهعباس در اندوه از دست رفتن این پرنده، دستور داد تا بر فراز کوهستان یادمانی مقبرهمانند برای آن برپا دارند و این فرمان به اهتمام نجمالدین محمود بیک، حاکم وقت نطنز، به اجرا درآمد. | |||
ساختار بنا با توجه به بستر نامساعد و شیبدار کوهستانی، نمونهای برجسته از مهارتهای سازهای عهد صفوی بهشمار میرود. معماران ابتدا صفه یا تختگاهی مدور به قطر تقریبی ۱۰٫۵ متر با استفاده از سنگهای لاشه و ملات گچ بر فراز قله پدید آوردهاند تا بستری افقی و مستحکم برای پیریزی فراهم شود. بنای اصلی گنبد از [[آجر]] و [[گچ]] ساخته شده و نقشهای هشتضلعی دارد. هر ضلعِ این هشتضلعی مشتمل بر درگاهی با طاق هلالی و ایوانچهای است که گشودگی کامل به اطراف ایجاد کرده و ضمن کاهش فشار بادهای شدید کوهستانی بر بدنه سازه، دید ۳۶۰ درجه به مناظر پیرامون میبخشد. | |||
در داخل بنا و در ضلعی از آن، پلکانی مارپیچ تعبیه شده است که دسترسی به بخشهای بالاتر و سقف را میسر میسازد. در مرکز پوشش مدور سقف نیز دریچهای تعبیه شده که به تأمین روشنایی و تهویه درونی کمک میکند. ایستایی پایدار این حجم هشتوجهی آجری بر روی لبه پرتگاههای سنگی و دوام آن در برابر تکانههای محیطی و فرسایش اقلیمی طی سدههای متمادی، گنبد باز نطنز را به یکی از آثار متمایز و ارزشمند در حوزه معماری مقبرهای و یادمانی ایران تبدیل کرده است. | |||
<br><!--36135200--> | <br><!--36135200--> | ||
[[رده:جغرافیای ایران]] | [[رده:جغرافیای ایران]] | ||