پرش به محتوا

بافران، شهر: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
بافران، شهر
بافران، شهر Bafran, city


بافران یکی از شهرهای تاریخی و کهن در شرق [[اصفهان، استان|استان اصفهان]] و از توابع بخش مرکزی [[نائین، شهرستان|شهرستان نائین]] است که در سال ۱۳۸۸ش از روستا به شهر تبدیل شد و بر پایه سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵ش، جمعیت آن ۱,۹۷۸ نفر (۶۸۸ خانوار) بوده است. این منطقه به دلیل قرارگیری در حاشیه کویر مرکزی ایران، ویژگی‌های اقلیمی و معماری منحصر‌به‌فردی دارد که آن را به یکی از نمونه‌های شهرهای کویری در فلات مرکزی ایران تبدیل کرده است.
شهری در استان اصفهان، جنوب غرب شهرستان نایین، بخش مرکزی. روستای بافران بنابر مصوبۀ جلسۀ مورخ 1 دی 1387ش وزیران عضو کمیسیون سیاسی و دفاعی به شهر ارتقا یافته و در سال‌های بعد تأسیسات شهری آن دایر شده است. با ارتفاع 1,580متر از سطح دریا در زمینی هموار (دشت) در حاشیۀ کویر مرکزی ایران، در فاصلۀ 360کیلومتری جنوب شرق تهران، 140کیلومتری شرق شمالی اصفهان، 5کیلومتری جنوب شرق نایین، و در ابتدای جادۀ نایین - اردکان واقع شده است. از نظر توپوگرافی در دشتی با شیب ملایم به سمت کویر قرار دارد. اقلیم این شهر گرم و خشکِ بیابانی با تابستان‌های طولانی و گرم، و زمستان‌های کوتاه و سرد است. آب کشاورزی بافران از طریق قنات و چاه تأمین می‌شود.  


بافران در فاصله تقریبی ۵ کیلومتری شرق [[نائین، شهر|شهر نائین]] واقع شده و از نظر توپوگرافی در منطقه‌ای هموار با شیب ملایم به سمت کویر قرار دارد. اقلیم این منطقه گرم و خشک (بیابانی) است که ناشی از دوری از کانون‌های رطوبتی و مجاورت با عرصه‌های کویری است. تابستان‌های بافران طولانی و گرم، و زمستان‌های آن خشک و سرد است. منابع آب این شهر در گذشته به‌طور کامل وابسته به نظام سنتی قنات بوده است که نشان‌دهنده انطباق زیستیِ گذشتگان با محدودیت‌های آبی این منطقه است.
مسجد جامع بافران مربوط به دورۀ صفویه از آثار تاریخی این شهر است که سال 1381ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در مسیر بافران به نایین زیارتگاهی موسوم به قدمگاه امام رضا وجود دارد که بنای اولیۀ آن را به شاه عباس اول نسبت می‌دهند. قلعۀ رستم مربوط به سده‌های میانی اسلامی (تاریخ ثبت: 1397ش) در مجاورت این قدمگاه، مسجد جامع بافران مربوط به دورۀ صفویه (تاریخ ثبت: 1381ش)، یخچال تاریخی مربوط به دورۀ صفویه (1401ش) و حمامی تاریخی مربوط به اواخر دورۀ زندیه و اوایل قاجار از دیگر آثار تاریخی این شهر است. علاوه بر قلعۀ رستم، در این آبادی و پیرامونش چند قلعۀ دیگر به نام‌های قلعه ریگ، قلعه رضی، قلعه علی‌آباد، قلعه سوری، قلعه حسین‌آباد و قلعه یکه‌درخت وجود داشته که آثار و خرابۀ برخی هنوز برجا مانده.
 
در سرشماری سراسری 1395ش جمعیت آن 1,978نفر بوده است. مردم بافران شیعۀ دوازده‌امامی‌اند. دهخدا به نقل از منابع دیگر مردم این آبادی را از دو دستۀ عرب بنی‌عامری و عجم ذکر کرده؛ اما اهالی این شهر امروزه به زبان فارسی (گویش نایینی) سخن می‌گویند. زعفران، پسته، فرش، عبا و غلات محصولات و تولیدات اصلی مردم این شهر است.


بافران از نظر مردم‌شناسی، پیوندهای عمیقی با فرهنگ کهن منطقه نائین دارد. بخشی از ساکنان قدیمی این منطقه به گویشی تکلم می‌کنند که از ریشه‌های کهن زبان‌های ایرانی در این ناحیه است و شباهت‌های ساختاری با گویش‌های محلی نائینی دارد. اقتصاد سنتی بافران بر پایه [[کشاورزی]] به‌ویژه کشت [[غلات (گیاهان)|غلات]] و [[انار]] در باغات پیرامون و دامپروری استوار بوده است. صنایع دستی، به‌ویژه بافته‌های سنتی و فرش‌های دست‌باف و عبابافی، از فعالیت‌های جانبی بوده که در طول دهه‌ها بخشی از معیشت مردم این منطقه را تشکیل می‌داده است.


امروزه بافران به عنوان شهری که گذار از ساختار سنتی به مدرن را تجربه می‌کند، تحت تأثیر تحولات شهری نائین قرار دارد. با وجود تغییرات در بافت‌های مسکونی و جایگزینی مصالح جدید، هنوز هسته‌های تاریخی آن به عنوان میراثی از معماری کویری، اهمیت پژوهشی دارد. حفظ این بافت، در کنار مدیریت منابع آبی، از مهم‌ترین چالش‌ها و الزامات برای پایداری این شهر در برابر تغییرات اقلیمی است.
[[رده:جغرافیای ایران]]
[[رده:جغرافیای ایران]]
[[رده:اصفهان]]
[[رده:اصفهان]]
سرویراستار، ویراستار
۷۹٬۱۸۹

ویرایش