پاشیر
پاشیر
در معماری سنتی ایران بخشی از آبانبار است که برای برداشت آب از آن استفاده میشد. این فضا معمولاً در پایین پلکانِ دسترسی و در مجاورت مخزن قرار داشت و شیر آبانبار در آن نصب میشد تا مردم بتوانند آب را از مسیر مشخص و کنترلشده دریافت کنند. در منابع لغوی، پاشیر به معنای «زیرزمین خردی» آمده که شیر آبانبار بر دیوار آن قرار دارد و در توضیحات معماری نیز به فضایی اشاره میکند که پای شیر آبانبار و جای برداشت آب است. بنابراین، پاشیر فقط یک نام ساده برای یک بخش ساختمانی نیست، بلکه یکی از عناصر مهم در سازمان فضایی آبانبار به شمار میرفت؛ زیرا هم دسترسی مردم به آب را ممکن میکرد و هم برداشت آب را از نظر بهداشتی و عملکردی سامان میداد. در برخی نمونهها، این فضا ساده و کوچک بوده و در برخی دیگر با دقت بیشتری ساخته میشد و حتی برای رفتوآمد، توقف کوتاه یا هدایت آبهای اضافی نیز تدبیرهایی در نظر میگرفتند. اهمیت پاشیر از این جهت است که نشان میدهد معماری آبانبار فقط به ذخیره آب محدود نبوده، بلکه برای شیوه استفاده از آب هم برنامهریزی دقیقی داشته است.