گناباد، شهر

From ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
گناباد، شهر
کشور پرونده:Flag of Iran.svg ایران
استان خراسان رضوی
شهرستان گناباد
جمعیت ۳۶,۹۹۶ نفر(۱۳۸۵ش)
موقعیت ۶۸۹کیلومتری شرق جنوبی تهران و ۲۳۲کیلومتری جنوب غربی مشهد، سر راه تربت حیدریه به فردوس
نوع اقلیم معتدل و خشک
ارتفاع از سطح دریا ۱,۱۰۰ متر
برخی بناهای مهم مسجد جامع،قلعه‌دختر، قبر پیران ویسه، قلعۀ رستم، قلعه و خرابه‌های شهر پشن

گُناباد، شهر

مزار سلطان عليشاه گنابادي، بيدخت گناباد
مزار سلطان عليشاه گنابادي، بيدخت گناباد
مزار سلطان عليشاه گنابادي، بيدخت گناباد
مزار سلطان عليشاه گنابادي، بيدخت گناباد
مزار سلطان عليشاه گنابادي، بيدخت گناباد

(نام سابق: جویمند) واقع در استان خراسان رضوی، و مرکز اداری شهرستان گناباد. با ارتفاع ۱,۱۰۰ متر، در دشتی در ۶۸۹کیلومتری شرق جنوبی تهران و ۲۳۲کیلومتری جنوب غربی مشهد، سر راه تربت حیدریه به فردوس، قرار دارد. اقلیم این شهر معتدل و خشک و جمعیت آن ۳۶,۹۹۶ نفر است (۱۳۸۵). گناباد شهری است بسیار قدیمی و جُنابد معرب آن است. بنای گناباد را به هخامنشیان نسبت داده‌اند و قلعۀ فرود یا قلعه‌دختر، قلعه پشن، و جّرپیران ویسه متعلق به همین دوره است. مقدسی، جغرافی‌دان عصر سامانیان، آن را جُنابَد، ابن حوقل ( ـ ح ۳۵۰ق) آن را ینابد، یاقوت حموی (قرن ۷ق) آن را گُنابد، و حمدالله مستوفی آن را جنابذش می‌خوانند. در آغاز عصر صفویه، مدتی میدان تاخت‌وتاز ازبک‌ها بود و در اویل قرن ۱۳ق (روزگار قاجاریان)، به تصرف ایل شیبانی درآمد؛ ولی ناچار به عقب‌نشینی شدند و دولت ایران بر آن نواحی استیلا یافت. غالب آثار تاریخی گناباد با اساطیر ایرانی ارتباط و پیوستگی دارد. قبر پیران ویسه، قلعۀ رستم، قلعه و خرابه‌های شهر پشن از این گونه آثار است و قلعه‌دختر و مسجد جامع از آثار قدیمی آن به‌شمار می‌روند. شهر گناباد از پدیدۀ زمین‌لرزه آسیب فراوان دیده است. زمین‌لرزه مهیب دورۀ صفویه و نیز زمین‌لرزۀ شدید ۱۳۴۷ش، آن را ویران کرد و سپس بازسازی شد.