آب انبار گذر نو
آب انبار گذر نو
آب انبار گذر نو از دوره قاجار است و در شبکهٔ پیچیدهٔ آبرسانی سنتی شهر کاشان، به عنوان یکی از نقاط استراتژیک در بافت شهری شناخته میشود. برخلاف مخازن انفرادی، این بنا به دلیل استقرار در یکی از مسیرهای اصلی تردد، خیابان بابا افضل، راسته بازاربزرگ شهر، بازارچه گذرنو، نقش یک ایستگاه توقف و تأمین آب برای رهگذران و ساکنان محله را ایفا میکرده است.
ساختار فنی این بنا بر پایهٔ بهرهگیری از پتانسیلهای زمینشناختی بنا شده است؛ به این معنا که با حفاری عمیق در زیر سطح زمین، از ظرفیت دمایی خاک برای حفظ خنکای آب استفاده شده است. بدنهٔ اصلی مخزن، با استفاده از مصالحی نظیر آجر و ساروج (ترکیبی از آهک، ماسه و خاکستر) ساخته شده تا در برابر نفوذپذیری و فشار مداوم آب مقاومت کند. معماری این مجموعه، بهگونهای طراحی شده که با ایجاد یک فضای نیمهبسته در سطح زمین، از تبخیر سریع آب جلوگیری کرده و در عین حال، دسترسی ایمن و بهداشتی را برای کاربران فراهم آورد.
این آبانبار تنها یک مخزن ذخیره نیست، بلکه بخشی از یک «سیستم هوشمند مدیریت بحران» در دوران پیش از تکنولوژیهای مدرن است. از طریق این سازه، مازاد جریانِ قناتها در فصول پرآب ذخیره شده تا در روزهای خشکسالی، تداوم حیات در بافت شهری کاشان تضمین شود. امروزه، مطالعهٔ دقیق هندسهٔ این بنا و نحوهٔ اتصال آن به شبکهٔ قناتها، میتواند راهگشای درک بهتر از مهندسیِ آب در معماری سنتی ایران باشد.
این اثر در تاریخ 2 آبان 1378ش با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.