یاناچک، لیوش (۱۸۵۴ـ۱۹۲۸)
لیوش یاناچک (۱۸۵۴ـ ۱۹۲۸) (Janacek, Leos)
لیوش یاناچک Leos Janacek | |
---|---|
زادروز |
۱۸۵۴م |
درگذشت | ۱۹۲۸م |
ملیت | چک |
تحصیلات و محل تحصیل | تحصیلات نامنظم در لایپزیگ و وین |
شغل و تخصص اصلی | آهنگساز |
آثار | کاتا کابانووا(۱۹۲۱)؛ دومین کوآرتت زهی نامههای صمیمانه (۱۹۲۸) |
گروه مقاله | موسیقی |
جوایز و افتخارات |
![](/images/thumb/6/61/42014600.jpg/300px-42014600.jpg)
![](/images/thumb/b/bc/Janacek%2C_Leos1.jpg/300px-Janacek%2C_Leos1.jpg)
آهنگساز چک. در ۱۹۱۹ مدیر کنسرواتوار در برنو[۱] و در ۱۹۲۰ استاد کنسرواتوار پراگ[۲] شد. آثار او، که اصیل و متأثر از موسیقی محلی موراویایی[۳] است، عبارتاند از تنظیمهایی از ترانههای محلی، اپراها (یِنوفا[۴]، ۱۹۰۴؛ روباه کوچولوی حیلهگر[۵]، ۱۹۲۴)، و کُرال مس گلاگولیتیک[۶]. یاناچک فرزند یک مدیر مدرسۀ فقیر بود. در کودکی به کُر پسران صومعۀ برادران آستین[۷] در برنو پیوست و بعدها بیشتر خرج زندگی خود را از طریق تدریس موسیقی بهدست میآورد، و برای تحصیل به مدرسۀ ارگ[۸] در پراگ[۹] رفت. رهبر انجمنهای گوناگون کُر شد، تحصیلات نامنظمی در لایپزیگ[۱۰]، و وین[۱۱]، داشت و در ۱۸۸۱ به برنو بازگشت تا مدرسۀ ارگ آن شهر را تأسیس کند. در این ضمن با موسیقی محلی موراویایی نیز مشغول بود و ترانههای محلی را جمعآوری، هارمونیگذاری، و اجرا میکرد؛ تأثیر این ترانهها در نخستین اثر کامل او، اپرای یِنوفا شنیده میشود، که ساخت آن در ۱۸۹۴ آغاز شد و در ۱۹۰۴ در برنو بهروی صحنه رفت. هرچند این اثر موفقیتآمیز بود، شهرت گستردۀ یاناچک تا اجرای این اثر در پراگ در ۱۹۱۶، و پس از آن نیز در آلمان، بهدست نیامد. یاناچک در ده سال آخر عمر خود، فعالیت خلاقانهای را تجربه کرد، و آثار تازۀ فراوانی ساخت که همگی سرشار از غنا، قدرت احساسی و ریتمهای خشن شاخص بودند. اپرای گشتوگذارهای آقای بروچِک[۱۲] نخستینبار در ۱۹۲۰ در پراگ اجرا شد، و سال بعد راپسودی تاراس بولبا[۱۳] از روی اثر گوگول[۱۴] در برنو بهاجرا درآمد. قسمت عمدۀ آثار حیرتانگیز بعدی او، بهویژه اپرای کاتا کابانووا[۱۵] (۱۹۲۱) و دومین کوآرتت زهی نامههای صمیمانه[۱۶] (۱۹۲۸)، با تأثیر از عشق بیپاسخ او به کامیلا استوسلووا[۱۷] ساخته شدند، که یاناچک طی آخرین دهۀ عمرش همواره برای او نامه مینوشت. بسیاری از صحنههای اپراهای او، همچنین دورۀ ترانۀ دفتر خاطرات مرد جوانی که ناپدید شد[۱۸] (۱۹۲۱)، ظاهراً از نامهها و نیایشهای مذهبی مایه گرفتهاند. یاناچک پژوهشهای دقیقی دربارۀ گویش و ترانۀ محلی انجام داد و آنها را در موسیقی آوازی خود بهکار برد؛ ریتمهای کلامی برای یاناچک در تصویرکردن حالوهوای یک شخصیت نقش بسیار مهمی داشتند. موسیقی آوازی او اغلب بازتابی از همین مطلب است، و بهشکلی سلیس و روان بین الگوهای خنثای دربند کلام و لحظههایی از احساسات شدید و قدرت بیانگری در حرکت است؛ او از نظر مذهبی یک ارتُدوکس معتقد نبود؛ اما موسیقی او نشاندهندۀ نوعی چند خداباوری سنجیده است، که احساسی عمیق نسبت به شرایط انسانی و ستایشی وجدآمیز نسبتبه جهان طبیعی و نقش آفرینندهای در آن وجود دارد.
- ↑ Brno
- ↑ Prague Conservatory
- ↑ Moravia
- ↑ Jenufa
- ↑ The Cunning little Vixen
- ↑ Glagolitic Mass
- ↑ Austin Friars
- ↑ Organ School
- ↑ Prague
- ↑ Leipzig
- ↑ Vienna
- ↑ The Excursions of Mr Broucek
- ↑ Taras Bul’ba
- ↑ Gogol
- ↑ Káta Kabanová
- ↑ Intimate Letters
- ↑ Kamila Stösslová
- ↑ The Diary of a Young Man Who Disappeared