منطقه حفاظت شده ارسباران

منطقۀ حفاظت‌شدۀ ارسباران

زیستگاه طبیعی با گونه‌های گوناگون جانوری و گیاهی واقع در شمال استان آذربایجان شرقی، شمال‌شرق شهرستان تبریز و جنوب رود ارس و محدوده‌ای بین شهرستان‌های کلیبر، خداآفرین و جلفا، میان رشته‌کوه‌های قره‌داغ. به مساحت 12,000کیلومتر. ناحیه‌ای کوهستانی، سرسبز و غنی از گونه‌های نادر گیاهی است. ارسباران از نظر جغرافیایی گذرگاهی میان اقلیم قفقاز و فلات ایران است و همین موقعیت، تنوع کم‌نظیری از زیستگاه‌ها را ایجاد کرده است. بخش عمده ارسباران از ارتفاعات کوهستانی تشکیل شده و ارتفاع آن از حدود ۲۵۰متر در نواحی نزدیک به رود ارس تا بیش از ۲۸۰۰ متر در بلندترین نقاط مانند کوه کیمکی و قوشاداغ تغییر می‌کند. این اختلاف ارتفاع چشمگیر باعث شکل‌گیری طیفی گسترده از اقلیم‌ها، از نیمه‌خشک گرم در دشت‌های پایین‌دست تا اقلیم سرد و مرطوب در ارتفاعات بالا شده است. وجود مه‌گیرهای ارتفاعی، بارش کافی و جنگل‌های نسبتاً انبوه بلوط و ممرز، چهره‌ای منحصربه‌فرد به این ناحیه داده است.

پوشش گیاهی

ارسباران از نظر زیستی یکی از غنی‌ترین نواحی ایران به شمار می‌رود. تاکنون بیش از ۱,۳۰۰ گونه گیاهی در منطقه شناسایی شده است، از جمله درختانی مانند بلوط قفقازی، ممرز، افرا، نمدار، گلابی وحشی، زرشک و سماق. حضور گونه‌های کمیاب نظیر قره‌چاتان (نوعی سرو کوهی) و چهل‌گیاهان دارویی، اهمیت علمی و دارویی ارسباران را دوچندان کرده است.

گونه‌های جانوری

تنوع جانوری نیز بسیار چشمگیر است؛ زیستگاه‌هایی که پل ارتباطی میان قفقاز و ایران بوده‌اند، پناهگاه بیش از ۳۰۰ گونه جانوری هستند. مهم‌ترین گونه شاخص منطقه، کل‌وبز ارسباران است که به‌عنوان نماد حیات‌وحش آن شناخته می‌شود. علاوه بر آن، حضور خرس قهوه‌ای، گربه جنگلی، سیاه‌گوش، پلنگ ایرانی و پرندگانی مانند دراج، کبک دری، عقاب طلایی و شاه‌بوف، ارزش حفاظتی منطقه را بسیار بالا برده است. این منطقه نه‌تنها ذخیره‌گاهی برای حفاظت از گونه‌های نادر است، بلکه در تنظیم آب‌وهوای منطقه‌ای، جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ منابع ژنتیکی ایران نقشی اساسی ایفا می‌کند. به دلیل این ارزش‌ها، ارسباران در فهرست ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره یونسکو نیز ثبت شده و حفاظت آن از اولویت‌های محیط‌زیستی کشور است.