مسجد ظهیریه

مسجد ظهیریه

مسجد در استان آذربایجان شرقی در شهر تبریز در جهت غربی بقعه سید حمزه و در همجواری خیابان ثقه الاسلام تبریز واقع شده. از بناهای مذهبی ارزشمند این دیار است که اگرچه در باورهای محلی ساخت آن را به فردی با نام ظهیر نسبت می‌دهند، اما کتیبه‌های تاریخی نشان می‌دهند که بانی اصلی آن میرزا محمد ابراهیم وزیر بوده و ساخت آن به سال ۱۰۸۷ هجری قمری بازمی‌گردد. این مسجد که در گذشته به دلیل تزئینات زرین و مذهبی‌اش «قزللو مسجد» نامیده می‌شد، یک مسجد بدون ستون بوده و دارای پلانی مستطیل‌شکل در ابعاد ۸ در ۲۰ متر است که گنبد بزرگ هشت‌متری آن به همراه دو گنبد کوچک‌تر در شمال و جنوب، فضای مسقف آن را شکل می‌دهند و از طریق دو درگاه به صحن بقعه سید حمزه و خیابان مرتبط می‌شود. در دیواره‌های داخلی این بنا ازاره‌های مرمرین خوش‌رنگی به ارتفاع ۱۰۵ سانتی‌متر به چشم می‌خورد که بر لبه بالایی آن‌ها آیات سوره اسراء با خط ثلث به زیبایی نقش بسته است؛ هرچند در طول زمان بخش‌هایی از این سنگ‌های اصلی آسیب دیده و با نمونه‌های ساده‌تری جایگزین شده‌اند. در سمت شمال ورودی، مزار ملا محمد باقر تبریزی، متولی وقت بقعه سید حمزه، قرار دارد که در سال ۱۱۸۸ هجری قمری در این مکان به خاک سپرده شده است. محراب و طاق‌های این مسجد همچنان اصالت خود را با نقوش اسلیمی، ختایی و ترنج حفظ کرده‌اند و اگرچه سقف گنبدخانه با آیات و اسما جلاله تزئین شده بود، اما متأسفانه در جریان تعمیرات دهه‌های سی شمسی، رنگ‌های نامناسبی روی این نقاشی‌های مذهب کشیده شد که از جلوه اصلی آن‌ها کاست. این بنا که آرامگاه بانی آن یعنی میرزا محمد ابراهیم نیز در مجاورت بقعه سید حمزه قرار دارد، در دوره‌های مختلف به‌ویژه در زمان ناصرالدین‌شاه مورد بازسازی قرار گرفته و امروزه با شماره ۸۸۱ در فهرست آثار ملی ثبت شده و یادگاری از دوران گذشته است.