مسجد جامع (مراغه)

مسجد جامع (مراغه)

مسجد جامع در استان آذربایجان شرقی، شهر مراغه، در مرکز شهر و در خیابان خواجه نصیر، درست در مقابل بازار قدیمی شهر واقع شده. دارای ساختاری مشتمل بر صحن و شبستانی ستون‌دار است که هر کدام روایتگر بخشی از هنر و تاریخ این سرزمین هستند. در حاشیه صحن این مسجد، دو ورودی اصلی و 16 حجره پیرامونی طراحی شده که در گذشته فضای مناسبی را برای سکونت و تحصیل طلاب علوم دینی فراهم می‌آورده و فضایی آموزشی-مذهبی را در قلب شهر شکل می‌داده است.

شبستان بزرگ این مسجد که در ضلع جنوبی صحن جای گرفته است، با ابعاد قابل‌توجهی به طول ۲۸ متر و عرض ۵/۱۸ متر، فضایی وسیع را برای عبادت نمازگزاران ایجاد کرده است. سقف این شبستان توسط ۳۵ ستون تنومند نگه‌داشته شده که همگی از چوب ساخته شده و با نقوش و آرایه‌های هنری تزئین گشته‌اند که این امر جلوه‌ای از نبوغ هنرمندان بومی در استفاده از مصالح طبیعی و آراستن آن‌ها با ظرافت‌های سنتی را به نمایش می‌گذارد. در جنب این شبستان، بنای متروکی نیز وجود دارد که بررسی‌های باستان‌شناسی و کتیبه‌های کشف شده در آن، تاریخ‌های ۱۰۲۴ و ۱۱۰۶ هجری قمری را نشان می‌دهند؛ شواهدی که بر قدمت بنا و ریشه‌ داشتن هسته اولیه آن در دوران صفویه تأکید دارند، هرچند که در دوره‌های پسین به‌ویژه قاجار، بازسازی‌ها و تغییرات متعددی بر پیکره آن اعمال شده است.

این مسجد که مساحتی در حدود ۶۰۰ متر مربع را در بر می‌گیرد، در سال‌های اخیر مورد مرمت و بازسازی اساسی قرار گرفته و با حفظ اصالت تاریخی، به شکلی زیبا احیا شده است. هنر آجرکاری و بهره‌گیری از کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای و لاجوردی در تزئینات ایوان‌ها، در کنار فضای روحانی صحن، این مکان را به اثری ماندگار تبدیل کرده است. اهمیت این بنا فراتر از یک مکان مذهبی است؛ چرا که با شماره ۱۶۲۰/۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و به مثابه سندی تاریخی، تحولات معماری ایرانی را در بستر اقلیم سرد و کوهستانی مراغه روایت می‌کند.