آب انبار مسجد وزیر

آب انبار مسجد وزیر

(یا: آب‌انبار مسجد میرزا مقیم) این آب‌انبار یکی از سازه‌های آبی و عام‌المنفعه تاریخی در بافت قدیم شهر کاشان است. این اثر که در محله دروازه اصفهان واقع شده، نمونه‌ای برجسته از تلفیق تأسیسات شهری با فضاهای مذهبی در دوران صفویه به شمار می‌رود. ساخت این آب‌انبار با احداث مجموعه مسجد در سال ۱۰۵۰ هجری قمری و به سعی میرزا محمدمقیم موسوی، رئیس کتابخانه سلطنتی شاه عباس دوم و شاه سلیمان، هم‌زمان بوده است.

مهم‌ترین ویژگی این بنا، طراحی یکپارچه و ترکیب کالبدی آن با سازه مسجد است؛ به طوری که بخش‌هایی از مخزن و فضاهای اصلی آب‌انبار کاملاً در زیر صحن و شبستان مسجد قرار گرفته است. این شیوه ساخت علاوه بر صرفه‌جویی در فضای شهری، راه‌حلی هوشمندانه برای عایق‌کاری حرارتی مخزن آب بوده است؛ چرا که قرارگیری مخزن در اعماق زمین و زیر سایه بنای مسجد، مانع از تابش مستقیم آفتاب و گرم شدن آب در اقلیم کویری کاشان می‌شد.

از نظر ساختار فنی و مصالح، دیوارهای مخزن آب‌انبار با استفاده از آجر، شفته آهک و ملات ساروج ساخته شده‌اند تا مقاومت لازم را در برابر فشار آب و رطوبت مداوم داشته باشند. دسترسی به پاشیر و محل برداشت آب از طریق راه‌پله‌ای تاریک و عمیق (راه‌پله پاشیر) میسر می‌شده که با طاق‌های ضربی پوشانده شده است تا هوای خنک مخزن را حفظ کند و مانع ورود گرد و غبار به حریم آب آشامیدنی شود.

این آب‌انبار به عنوان بخشی از مجموعه مسجد وزیر، در سال ۱۳۲۱ش ببه شماره ۳۵۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رشده و در سال ۱۳۹۲ش نیز به منظور حفظ پایداری سازه، تحت عملیات مرمت موضعی قرار گرفت. آب‌انبار مسجد وزیر سندی ارزشمند از مهندسی آب و معماری تلفیقی در فلات مرکزی ایران است که نحوه هم‌زیستی فضاهای عبادی و خدماتی را در ساختار سنتی شهر کاشان به نمایش می‌گذارد.