حمام افوشته

حمام افوشته

حمام افوشته از بناهای تاریخی منطقۀ افوشته در نطنز و از اجزای مجموعه تاریخی این محله است. این بنا در پیوند با دیگر عناصر شاخص افوشته، از جمله خانقاه، مسجد جامع، شربت‌خانه، خانه سورگاه و بقعه‌های تاریخی آن، شکل گرفته و به عنوان بخشی از سامان فضایی و خدماتی این مجموعه شناخته می‌شود. بر پایه گزارش‌های موجود، ساخت حمام افوشته به قرن نهم هجری قمری و دورۀ تیموری نسبت داده می‌شود و این بنا در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۶۴ با شماره ثبت ۱۶۹۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

از نظر معماری، حمام افوشته در سطحی پایین‌تر از کوچه ساخته شده و ورودی آن از طریق چند پله به هشتی کوچکی می‌رسد. پس از آن، فضای رخت‌کن قرار دارد که با رواق‌ها، صفه‌ها و شاه‌نشین‌ها سازمان یافته است. در این بخش، سه حوض کم‌عمق سنگی نیز دیده می‌شود که شامل یک حوض هشت‌ضلعی در مرکز و دو حوض شش‌ضلعی در طرفین است. پوشش فضاها با طاق‌های ضربی گنبددار اجرا شده و روزنه‌های سقف با پوشش شیشه‌ای موسوم به «جامگاه» نور داخلی را تأمین می‌کنند.

این حمام، افزون بر ارزش عملکردی در نظام خدماتی مجموعه افوشته، از نظر کالبدی نیز نمونه‌ای قابل توجه از گرمابه‌سازی تاریخی در نطنز به شمار می‌رود. پیوند آن با سایر بناهای تاریخی محله، جایگاه این مجموعه را در شناخت سازمان فضایی و معماری محلات کهن نطنز برجسته می‌کند. حمام افوشته امروز بیش از آنکه کارکرد اولیه خود را حفظ کرده باشد، به عنوان اثری تاریخی و معماری اهمیت دارد و بررسی آن برای شناخت الگوی حمام‌سازی در منطقه ضروری است.