عمارت سردار مفخم (بجنورد): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{الگو:جعبه اطلاعات اماکن5 | |||
| نام = عمارت سردار مفخم | |||
| نام لاتین = | |||
| نامهای دیگر =عمارت دارالحكومه مفخم؛ آیینهخانه مفخم؛ عمارت مفخم | |||
| کشور = ایران | |||
|استان = خراسان شمالی | |||
| موقعیت = استان خراسان شمالی، شهرستان بجنورد، شمال شرق شهر بجنورد، خیابان شریعتی شمالی | |||
| کاربري =موزۀ اسناد و نسخ خطی | |||
| مشخصات معماری =دو طبقه، چهار مناره بلند، 34 اتاق، دو تالار بزرگ، دو ایوان | |||
| سازنده = | |||
| زمان ساخت =دوره قاجار | |||
}} | |||
[[پرونده:2042191158-1.jpg|بندانگشتی|عمارت سردار مفخم]] | |||
عمارت سردار مفخم (بجنورد) | عمارت سردار مفخم (بجنورد) | ||
(یا: عمارت دارالحكومه مفخم؛ آیینهخانه مفخم؛ عمارت مفخم) بنایی تاریخی مربوط به دورۀ قاجار در استان خراسان | (یا: عمارت دارالحكومه مفخم؛ آیینهخانه مفخم؛ عمارت مفخم) بنایی تاریخی مربوط به دورۀ قاجار در [[خراسان شمالی، استان|استان خراسان شمالی]]، [[بجنورد، شهرستان|شهرستان بجنورد]]، شمال شرق [[بجنورد، شهر|شهر بجنورد]]، خیابان شریعتی شمالی. بزرگترین و شاخصترین اثر معماری از دورۀ قاجار در خراسان شمالی است. در دورۀ حکومت [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] به دستور یارمحمدخان شادلو (معروف به سردار مفخم) ساخته شده و به منزلۀ ساختمانی اداری و دیوانی و همچنین محل سکونت خانوادۀ وی مورد استفاده قرار گرفته است. پس از سقوط سلسلۀ قاجار بخش اعظم املاک خانوادۀ شادلو از جمله ساختمان عمارت که در آن زمان محل سکونت سردار معزز، نوۀ سردار مفخم، بود به تصرف رضاشاه درآمد و سرهنگ رخشا، فرماندار و رییس کل املاک پهلوی بجنورد، در آن اقامت گزید. در سال ۱۳۱۶ش در طبقۀ فوقانی بنا آتشسوزی رخ داد و سقف عمارت که با تیر ارس و پوشش سفالی ساخته شده بود نابود گردید و سقف شیروانی کنونی با ورق گالوانیزه جایگزین آن شد. در دهۀ 1320ش ورثۀ سردار مفخم عمارت را به منظور بیمارستان به ادارۀ بهداری واگذار کرد. در سال 1370ش عمارت در اختیار «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» قرار گرفت و از سال ۱۳۷۹ش تاکنون به عنوان موزۀ اسناد و نسخ خطی مورد استفاده قرار میگیرد. این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ||
مجموعۀ عمارت دارالحكومه مفخم متشکل از عمارت کلاهفرنگی، [[عمارت مفخم (بجنورد)|عمارت مفخم]]، باغ فواره، و حوضخانه بوده که عمارت کلاهفرنگی آن بر اثر زلزله به طور کامل نابود شده است. مصالح به کار رفته در این بنا شامل آجر، ماسه، آهک و گچ میشود. علاوه بر آن برای رعایت اصول معماری، در زیرسازی و پی این بنا، از سنگ استفاده شده و همچنین چوب ارس به صورت عمودی و افقی نیز به منظور استحکام بنا به کار رفته است. بنای عمارت مفخم دو طبقه و به ابعاد تقریبی 50 × 23متر و به ارتفاع حدود 9متر ساخته شده است. در ورودی بنا چهار منارۀ بلند با تزئینات کاشیکاری وجود دارد. عمارت در مجموع 34 اتاق و دو تالار بزرگ دارد که با آیینهکاری، کاشیکاری و گچبری تزیین شده است. در هر طبقه دو ایوان، یکی در ضلع شمالی و یکی در ضلع جنوبی دارد که در جلوی هر یک ردیفی از ستونها برای نگهداری سقف ایجاد شده و پنجره، در اتاقهای بنا به این ایوانها باز میشود. در ضلعهای شرقی و غربی عمارت نیز دو در ورودی وجود دارد که با 18 پله به طبقۀ فوقانی راه پیدا میکند. ایوانهای طبقۀ اول 38متر طول و 14متر عرض دارند و در جلوی هر یک 9 ستون ستبر هشتضلعی و دو نیمستون آجری با نمای ساده، بار سقف و طبقۀ فوقانی را به دوش میکشند. ستونهای طبقۀ فوقانی استوانهای هستند و بهویژه در ایوان جنوبی تمام بدنۀ آنها با انواع کاشی تزئین شده است. آیینهخانه (تالار آیینه) که محور اصلی این ساختمان است در طبقۀ دوم قرار گرفته و از طریق دو رشته پلکان انتهای شرقی و غربیِ راهروی طبقۀ اول قابل دسترسی است. این اتاق، سه در از جنس چوب صندل دارد که با استخوان ترصیع شدهاند. در ازارۀ تالار سنگ مرمر مرغوب به کار رفته و بلافاصله از بالای آن آیینهکاری شروع شده و تمام بدنه و سقف تالار را دربرگرفته است. بیشتر تزئینات عمارت در نمای جنوبی بنا تمرکز یافته و شامل انواع کاشیکاری است. سرتاسر نمای ضلع جنوبی، از بالای ستونهای هشتضلعی ایوان طبقۀ پایین تا زیر سقف طبقۀ دوم و حتی ساقههای ستونهای ایوان فوقانی با کاشیکاریهای معرق، معقلی و کاشیهای هفترنگ و ابعاد خشتی تزئین شده است. تزئینات مربوط به آیینه، تنها در فضای داخلی تالار آیینه مشاهده میشود. این تزئینات آیینهای به صورت قابهای بزرگ آیینهای به شکل مربع، مستطیل و یا دایرهای، با تزئینات اطراف آن است. | |||
---- | |||
[[رده:معماری]] | |||
[[رده:ابنیه سنتی ایران]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۲ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۵
| عمارت سردار مفخم | |
|---|---|
| نام فارسی | عمارت سردار مفخم |
| کشور | ایران |
| استان | خراسان شمالی |
| نامهای دیگر | عمارت دارالحكومه مفخم؛ آیینهخانه مفخم؛ عمارت مفخم |
| موقعیت | استان خراسان شمالی، شهرستان بجنورد، شمال شرق شهر بجنورد، خیابان شریعتی شمالی |
| کاربری | موزۀ اسناد و نسخ خطی |
| مشخصات معماری | دو طبقه، چهار مناره بلند، 34 اتاق، دو تالار بزرگ، دو ایوان |
| زمان ساخت | دوره قاجار |
عمارت سردار مفخم (بجنورد)
(یا: عمارت دارالحكومه مفخم؛ آیینهخانه مفخم؛ عمارت مفخم) بنایی تاریخی مربوط به دورۀ قاجار در استان خراسان شمالی، شهرستان بجنورد، شمال شرق شهر بجنورد، خیابان شریعتی شمالی. بزرگترین و شاخصترین اثر معماری از دورۀ قاجار در خراسان شمالی است. در دورۀ حکومت ناصرالدین شاه به دستور یارمحمدخان شادلو (معروف به سردار مفخم) ساخته شده و به منزلۀ ساختمانی اداری و دیوانی و همچنین محل سکونت خانوادۀ وی مورد استفاده قرار گرفته است. پس از سقوط سلسلۀ قاجار بخش اعظم املاک خانوادۀ شادلو از جمله ساختمان عمارت که در آن زمان محل سکونت سردار معزز، نوۀ سردار مفخم، بود به تصرف رضاشاه درآمد و سرهنگ رخشا، فرماندار و رییس کل املاک پهلوی بجنورد، در آن اقامت گزید. در سال ۱۳۱۶ش در طبقۀ فوقانی بنا آتشسوزی رخ داد و سقف عمارت که با تیر ارس و پوشش سفالی ساخته شده بود نابود گردید و سقف شیروانی کنونی با ورق گالوانیزه جایگزین آن شد. در دهۀ 1320ش ورثۀ سردار مفخم عمارت را به منظور بیمارستان به ادارۀ بهداری واگذار کرد. در سال 1370ش عمارت در اختیار «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» قرار گرفت و از سال ۱۳۷۹ش تاکنون به عنوان موزۀ اسناد و نسخ خطی مورد استفاده قرار میگیرد. این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعۀ عمارت دارالحكومه مفخم متشکل از عمارت کلاهفرنگی، عمارت مفخم، باغ فواره، و حوضخانه بوده که عمارت کلاهفرنگی آن بر اثر زلزله به طور کامل نابود شده است. مصالح به کار رفته در این بنا شامل آجر، ماسه، آهک و گچ میشود. علاوه بر آن برای رعایت اصول معماری، در زیرسازی و پی این بنا، از سنگ استفاده شده و همچنین چوب ارس به صورت عمودی و افقی نیز به منظور استحکام بنا به کار رفته است. بنای عمارت مفخم دو طبقه و به ابعاد تقریبی 50 × 23متر و به ارتفاع حدود 9متر ساخته شده است. در ورودی بنا چهار منارۀ بلند با تزئینات کاشیکاری وجود دارد. عمارت در مجموع 34 اتاق و دو تالار بزرگ دارد که با آیینهکاری، کاشیکاری و گچبری تزیین شده است. در هر طبقه دو ایوان، یکی در ضلع شمالی و یکی در ضلع جنوبی دارد که در جلوی هر یک ردیفی از ستونها برای نگهداری سقف ایجاد شده و پنجره، در اتاقهای بنا به این ایوانها باز میشود. در ضلعهای شرقی و غربی عمارت نیز دو در ورودی وجود دارد که با 18 پله به طبقۀ فوقانی راه پیدا میکند. ایوانهای طبقۀ اول 38متر طول و 14متر عرض دارند و در جلوی هر یک 9 ستون ستبر هشتضلعی و دو نیمستون آجری با نمای ساده، بار سقف و طبقۀ فوقانی را به دوش میکشند. ستونهای طبقۀ فوقانی استوانهای هستند و بهویژه در ایوان جنوبی تمام بدنۀ آنها با انواع کاشی تزئین شده است. آیینهخانه (تالار آیینه) که محور اصلی این ساختمان است در طبقۀ دوم قرار گرفته و از طریق دو رشته پلکان انتهای شرقی و غربیِ راهروی طبقۀ اول قابل دسترسی است. این اتاق، سه در از جنس چوب صندل دارد که با استخوان ترصیع شدهاند. در ازارۀ تالار سنگ مرمر مرغوب به کار رفته و بلافاصله از بالای آن آیینهکاری شروع شده و تمام بدنه و سقف تالار را دربرگرفته است. بیشتر تزئینات عمارت در نمای جنوبی بنا تمرکز یافته و شامل انواع کاشیکاری است. سرتاسر نمای ضلع جنوبی، از بالای ستونهای هشتضلعی ایوان طبقۀ پایین تا زیر سقف طبقۀ دوم و حتی ساقههای ستونهای ایوان فوقانی با کاشیکاریهای معرق، معقلی و کاشیهای هفترنگ و ابعاد خشتی تزئین شده است. تزئینات مربوط به آیینه، تنها در فضای داخلی تالار آیینه مشاهده میشود. این تزئینات آیینهای به صورت قابهای بزرگ آیینهای به شکل مربع، مستطیل و یا دایرهای، با تزئینات اطراف آن است.