شهر بلقیس: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «شهر بلقیس (Belqeys Castle) آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ ناد...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:2042190857.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|سراسرنمایی از ارگ شهر بلقیس]] | |||
[[پرونده:2042190857- 2.jpg|بندانگشتی|نمای بیرونی بخشی از برج و باروی ارگ شهر بلقیس]] | |||
شهر بلقیس (Belqeys Castle) | شهر بلقیس (Belqeys Castle) | ||
آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و | آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و دوباره بازسازی شد. در دورۀ صفوی، دوباره رونق گرفت و بخشهایی از آن توسعه یافت. محلات شهری، برج و باروی شارستان، یخدانها، کاروانسرا، و مجموعههای کارگاهی در آن ساخته شد. در سال ۱۱۳۱ق، افغانها به شهر یورش بردند و آن را غارت و به صورت عمده ویران کردند. از آن پس شهر قدیم اسفراین متروکه شد. این شهر متروکه در برخی متون تاریخی دورۀ قاجار به نام شهر بلقیس یاد شده و نیز در میان مردم به این نام شهرت دارد. محوطۀ باستانی برجا مانده، عمدتاً بقایای شهریست که در دورۀ صفوی بازسازی شده و تا زمان غارت و خرابی آن توسط افغانها رونق زیادی داشته است. در سال 1388ش پس از ثبت شهر بلقیس در فهرست آثار ملی ایران (1380ش)، با تصویب آن به عنوان پایگاه میراث فرهنگی زمینۀ بازسازی و مرمت و حفظ این محوطۀ باستانی فراهم شده است. | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۹
شهر بلقیس (Belqeys Castle)
آثار برجا مانده و خرابههای شهر قدیمی اسفراین در 3کیلومتری جنوب غرب شهر کنونی اسفراین، خراسان شمالی. بناها و آثار برجامانده در این مجموعه شامل بازۀ زمانی حدوداً هزارساله از اواخر دورۀ ساسانی تا اواخر دورۀ صفویه و دورۀ نادرشاه میشود. در این محدودۀ زمانی شهر کهن اسفراین که از آبادیهای معتبر خراسان قدیم بوده چند مرتبه احداث و توسط مغولان، تیمور گورکانی، ازبکان و افغانها ویران شده است. کشف سفالهای مشابه نمونههای نیشابور، مرو و سمرقند، و همچنین سکهای مربوط به سال ۱۹۱ق، شواهدی قطعی بر شهرنشینی در اسفراین در قرون اولیه اسلامی است. در منابع تاریخی نیز از اسفراین به عنوان شهری آباد در نیمۀ نخست قرن دوم هجری یاد شده است. در سدههای بعد به دلیل واقع بودن این شهر در مسیر جادۀ ابریشم بر اهمیت آن افزوده شد، تا دورۀ سلجوقیان که به شهری پررونق تبدیل شد. در زمان تهاجم و حکومت مغولان، ایلخانان و تیموریان آسیبهای جدی دید و دوباره بازسازی شد. در دورۀ صفوی، دوباره رونق گرفت و بخشهایی از آن توسعه یافت. محلات شهری، برج و باروی شارستان، یخدانها، کاروانسرا، و مجموعههای کارگاهی در آن ساخته شد. در سال ۱۱۳۱ق، افغانها به شهر یورش بردند و آن را غارت و به صورت عمده ویران کردند. از آن پس شهر قدیم اسفراین متروکه شد. این شهر متروکه در برخی متون تاریخی دورۀ قاجار به نام شهر بلقیس یاد شده و نیز در میان مردم به این نام شهرت دارد. محوطۀ باستانی برجا مانده، عمدتاً بقایای شهریست که در دورۀ صفوی بازسازی شده و تا زمان غارت و خرابی آن توسط افغانها رونق زیادی داشته است. در سال 1388ش پس از ثبت شهر بلقیس در فهرست آثار ملی ایران (1380ش)، با تصویب آن به عنوان پایگاه میراث فرهنگی زمینۀ بازسازی و مرمت و حفظ این محوطۀ باستانی فراهم شده است.
مشخصات
این مجموعۀ تاریخی به عنوان دومین بنای بزرگ خِشتی و گِلی ایران (پس از ارگ بم)، بیش از 180هکتار مساحت دارد و متشکل است از: مجموعهای از بناها شامل بقایای ارگ و خندق پیرامون آن، شارستان شامل: برج و بارو، مقبرهٔ شیخ آذری، ویرانههای معروف به منارتپه (مسجد جامع)، کورهٔ سفالگری، آبانبار، بازار، کاروانسرا، بنای معروف به یخدانها و یک گورستان وسیع در نزدیک دروازهٔ شرقی. سالمترین و همچنین برجستهترین بنای این محوطه ارگی است با حدود 51هزار مترمربع مساحت که دارای ۲۹ برج به ارتفاع حدود ۱۱متر است و جزو بزرگترین قلعههای باستانی ایران میباشد. این ارگ دارای سازهٔ بزرگ خشتی و چینهای است و در اطراف آن یک خندق وسیع وجود دارد که نفوذناپذیری قلعه را دشوارتر میساخته است.