Automoderated users، رباتها، دیوانسالاران، checkuser، مدیران رابط کاربری، moderation، Moderators، پنهانگران، مدیران، userexport، سرویراستار
۴۷٬۳۹۵
ویرایش
آستان قدس رضوی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: واگردانی دستی ویرایشگر دیداری |
Mohammadi3 (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
آستان قدس رضوی (Astan Quds Razavi) | آستان قدس رضوی (Astan Quds Razavi) | ||
<br /> [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت [[امام رضا]] (ع) در [[مشهد، شهر|شهر مشهد]] و مجللترین زیارتگاه [[ایران]] و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعهای که [[هارون الرشید|هارونالرشید]] در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «[[سناباد]]» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد [[دیلمیان]] بقعۀ آن تزیین شد، اما [[سبکتکین غزنوی]] دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان [[محمود غزنوی (۳۶۰ـ۴۲۱ق)|محمود غزنوی]] آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ [[خوارزمشاهیان]] سه [[محراب (معماری اسلامی)|محراب]] نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ [[ایلخانان]]، نخست توسط [[غازان خان|غازان]] و سپس در زمان [[الجایتو]] (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمت و بر آبادانی آن افزوده شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از [[حرم]]، [[مسجد]] بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک [[مدرسه]]. با کوشش [[شاهرخ تیموری]] برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همت همسرش [[گوهرشاد]] گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به نام [[مسجد گوهرشاد]] در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویلخانه یا خزانه را بنا کردند. در سالهای پایانی دورۀ تیموری، [[امیرعلی شیر نوایی|امیرعلی شیرنوایی]]، وزیر [[سلطان حسین بایقرا]]، صحن قدیم و اساس [[ایوان]] طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان [[شاه عباس کبیر|شاه عباس]] گسترش یافت. [[شاه طهماسب|شاه طهماسب صفوی]] منارۀ نزدیک [[گنبد (معماری)|گنبد]] را مرمت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشتهای نفیس روی گنبد را به خشتهای طلا تبدیل کرد. اندکی بعد در شورش | <br /> [[File:10122900-2.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-3.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900-4.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]][[File:10122900.jpg|thumb|آستانِ قُدسِ رَضَوی]]مجموعۀ وسیع و باشکوه زیارتگاه حضرت [[امام رضا]] (ع) در [[مشهد، شهر|شهر مشهد]] و مجللترین زیارتگاه [[ایران]] و جهان اسلام. هستۀ اصلی آن مربوط به قرن ۲ق است. امام رضا (ع) پس از شهادت (۲۰۳ق) در بقعهای که [[هارون الرشید|هارونالرشید]] در آن مدفون بود، به خاک سپرده شد. این بقعه در آبادی «[[سناباد]]» واقع بود و بعد از دفن امام رضا (ع) به مشهد شهرت یافت. در عهد [[دیلمیان]] بقعۀ آن تزیین شد، اما [[سبکتکین غزنوی]] دستور داد تا سقف و قسمتی از دیوار آن را ویران کنند. در زمان سلطان [[محمود غزنوی (۳۶۰ـ۴۲۱ق)|محمود غزنوی]] آن را تعمیر کردند و مناری بر آن افزودند. در ۵۴۸ق در جریان حملۀ غُزان، بنای بقعه آسیب دید و چند سال بعد در عهد سلطان سنجر سلجوقی مرمت شد. خواهرزادۀ سلطان سنجر، زمّرد ملک، بعد از وی ازارۀ حرم را با کاشی تزیین کرد. از دورۀ [[خوارزمشاهیان]] سه [[محراب (معماری اسلامی)|محراب]] نیز در حرم وجود دارد. در یورش مغول حرم مطهر آسیب فراوان دید اما در دورۀ [[ایلخانان]]، نخست توسط [[غازان خان|غازان]] و سپس در زمان [[الجایتو]] (۷۰۳ـ۱۷۶ق)، پادشاه شیعی مذهب ایلخانی، مرمت و بر آبادانی آن افزوده شد. در قرن ۸ق آثار آستان قدس عبارت بودند از [[حرم]]، [[مسجد]] بالاسر، چند بنای متصل به ضلع شمالی و یک [[مدرسه]]. با کوشش [[شاهرخ تیموری]] برای آبادانی مشهد، مجموعۀ آستان قدس نیز به همت همسرش [[گوهرشاد]] گسترش چشمگیری یافت. نخستین مسجد جامع شهر مشهد به نام [[مسجد گوهرشاد]] در سمت قبلۀ حرم در ۸۲۱ق ساخته شد. سپس دارالحفاظ، دارالسّیاده (بزرگترین رواق اطراف حرم) و بالاخره تحویلخانه یا خزانه را بنا کردند. در سالهای پایانی دورۀ تیموری، [[امیرعلی شیر نوایی|امیرعلی شیرنوایی]]، وزیر [[سلطان حسین بایقرا]]، صحن قدیم و اساس [[ایوان]] طلا را برآورد که صحن یاد شده در زمان [[شاه عباس کبیر|شاه عباس]] گسترش یافت. [[شاه طهماسب|شاه طهماسب صفوی]] منارۀ نزدیک [[گنبد (معماری)|گنبد]] را مرمت و طلاکاری و در ۹۳۲ق خشتهای نفیس روی گنبد را به خشتهای طلا تبدیل کرد. اندکی بعد در شورش عبدالمؤمنخان ازبک خشتهای طلای گنبد و گلدسته، همراه با دیگر نفایس آستان قدس، به یغما رفت. شاه عباس اول در ۱۰۱۰ق در سفری که پیاده از [[اصفهان، شهر|اصفهان]] به مشهد رفت، دستور طلاکاری مسجد و گنبد را داد. وسعتدادن به صحن کهنه، احداث ایوان شمالی، اتاقها و سردرها و ایوانهای شرقی و غربی آن از دیگر اقدامات شاه عباس اول بود. ایجاد رواق توحیدخانه در شمال حرم از آثار منسوب به [[فیض کاشانی، ملامحسن (کاشان ۱۰۰۷ـ ۱۰۹۱ق)|ملامحسن فیض]] است. ایوان طلای صحن کهنه توسط [[نادرشاه افشار]] تعمیر و طلاکاری شد. طلاکاری منارۀ بالای آن مربوط به ۱۱۴۲ق و بنای منارۀ ایوان شمالی و [[تذهیب]] آن نیز مربوط به دورۀ نادری است. در دورۀ [[قاجار، ایل|قاجار]] نیز تعمیرات و آثار چندی به وجود میآید. بنای صحن نو در سلطنت [[فتحعلی شاه قاجار (۱۱۸۵ـ اصفهان ۱۲۵۰ق)|فتحعلیشاه قاجار]]، بنای رواق دارالسّعاده در ۱۲۵۱ق، و ترکیب رواق درالضّیافه در ۱۳۳۰ق ازجمله آثار دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجاریه]] است. در جریان تجاوز روسها به خراسان و حمله به آستانه و به توپبستن گنبد و سوراخکردن چند جای آن، رواقها به اشغال قزاقهای روسی درآمد (۱۳۳۰ق). ویرانگریهای روسها در ۱۳۳۱ق توسط سلطان میرزا حسینخان، والی خراسان، مرمت شد. در ۱۳۰۷ش فلکۀ دور حرم و سپس بنای موزه، کتابخانه و تالار تشریفات احداث شد. در جریان تعمیرات و تغییرات در ۱۳۵۰ش برخی آثار با ارزش تاریخی منهدم و بهجای آن فضای سبز ایجاد شد. آینهکاریهای دیوارهای حرم مربوط به دورۀ [[ناصرالدین شاه قاجار]] است (۱۲۷۵ق). آینهکاریهای دیگر واحدها نیز از این زمان به بعد آغاز شد. | ||
'''صندوق و ضریح مطهر'''. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت [[محمد خوارزمشاه ( ـ۶۱۷ق)|محمد خوارزمشاه]] نصب شده است. شاه طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال بهجای آن صندوقی مرکب از یازده قطعه مرمر لیموییرنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچکتر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگهای زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی بهجای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هماکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد اللهوردیخان، حاتمخانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام. | '''صندوق و ضریح مطهر'''. اولین صندوق ظاهراً در ۵۰۰ق و پس از آن در دورۀ سلطنت [[محمد خوارزمشاه ( ـ۶۱۷ق)|محمد خوارزمشاه]] نصب شده است. شاه طهماسب اول صندوقی را با صفحۀ ضخیم طلا بر روی مرقد نصب کرد (۹۵۷ق) و در عهد شاه عباس صندوق جدید طلاپوش بر روی مرقد نصب شد (۱۰۱۲ق). صندوق را در ۱۳۰۰ش به موزه انتقال دادند و در همان سال بهجای آن صندوقی مرکب از یازده قطعه مرمر لیموییرنگ بر روی مرقد نهادند. بر روی صندوق سه ضریح تودرتو قرار دارد؛ ضریح کوچکتر داخلی از مفرغ ساخته شده و با سنگهای زبرجد و یاقوت جواهرنشان شده است. بانی آن شاهرخ از نوادگان نادرشاه افشار بود (۱۱۶۰ق). ضریح دوم از فولاد جوهری است. ضریح سوم یا ضریح پرکار و نفیس کنونی بهجای ضریح قبلی نصب شده است. داخل ضریح از بلور فرش شده که مربوط به ۱۲۳۸ق و دورۀ فتحعلی شاه قاجار است. هماکنون مجموعۀ آستان قدس رضوی از واحدهای عمدۀ زیر تشکیل شده است: حرم مطهر، دارالحفاظ، دارالسّیاده، مسجد بالاسر، دارالاخلاص، دارالشّکر، توحیدخانه، دارالفیض، گنبد، گنبد اللهوردیخان، حاتمخانی، دارالضّیافه، دارالسّعاده، دارالسّرور، دارالذّکر، دارالزّهد، دارالعزّه و دارالسّلام. | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
'''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری میشود؛ [[آستان قدس رضوی، موزه قرآن|موزه قرآن]]؛ [[آستان قدس رضوی، کتابخانه|کتابخانۀ]] معتبر بهویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهایی]]؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهشهای اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضویاند. بهرغم ازبینرفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سالها، آستان قدس رضوی هماینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری بهویژه تزیینات کاشیکاری، آینهکاری، گچبری، حجاری، فلزکاری، منبتکاری و مانند آن است، تا آنجا که میتوان آن را بزرگترین و شکوهمندترین آستانههای دنیای اسلام و جهان تشیع بهشمار آورد. هرساله میلیونها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) میشتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروههای بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آنها با توجه به وظیفهای که برعهده دارند عبارت است از. خُدّام، پاسداران، فراشان، دربانان و پاسبانان، موذنان، نقارهچیها، کفشداران و سرایداران. | '''واحدهای وابسته'''. موزۀ آستان قدس رضوی که در ۱۳۱۶ش بنا شده و آثار بسیار باارزش و نفیس در آن نگهداری میشود؛ [[آستان قدس رضوی، موزه قرآن|موزه قرآن]]؛ [[آستان قدس رضوی، کتابخانه|کتابخانۀ]] معتبر بهویژه به لحاظ نسخ خطی؛ تالار تشریفات در غرب مقبرۀ [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهایی]]؛ دانشگاه علوم اسلامی؛ مؤسسۀ پژوهشهای اسلامی؛ بنیاد فرهنگی رضوی و بالاخره مؤسسه چاپ و انتشارات از مؤسسات فرهنگی وابسته به آستان قدس رضویاند. بهرغم ازبینرفتن برخی آثار نفیس تاریخی در جریان تغییرات و تعمیرات در طی سالها، آستان قدس رضوی هماینک مجموعۀ بسیار باارزشی از آثار هنر معماری بهویژه تزیینات کاشیکاری، آینهکاری، گچبری، حجاری، فلزکاری، منبتکاری و مانند آن است، تا آنجا که میتوان آن را بزرگترین و شکوهمندترین آستانههای دنیای اسلام و جهان تشیع بهشمار آورد. هرساله میلیونها زائر از اطراف و اکناف ایران و جهان به زیارت امام رضا (ع) میشتابند. برای ادارۀ مجموعۀ وسیع بناهای آستانه، نظافت و نگهداری و برقراری نظم، گروههای بسیاری به خدمت اشتغال دارند که عنوان آنها با توجه به وظیفهای که برعهده دارند عبارت است از. خُدّام، پاسداران، فراشان، دربانان و پاسبانان، موذنان، نقارهچیها، کفشداران و سرایداران. | ||
<br /> <!--10122900--> | <br /> | ||
---- | |||
<!--10122900--> | |||
[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]] | [[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]] [[Category:دین اسلام]] [[Category:تاریخ و فرهنگ تشیع]] [[Category:معماری]] [[Category:ابنیه سنتی ایران]] | ||